متخصص زنان وزایمان ، فوق تخصص سرطانهای زنان

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران

بسمه تعالی

1- سقط (Abortion): به مرگ جنین در داخل رحم در سه ماه اول حاملگی گفته می شود.

2- کروموزوم ( Chromosome ) : کروموزوم یکی از اجزاءداخل سلولی است که وظیفه انتقال ژنها را بر عهده دارد.

3- دیابت شیرین( Diabete Mellitus ): بیماری است که در ان قند خون به علت نبودن هورمون مربوطه بالا می رود.

4- پروژسترون( Progestron ): یکی از هورمونهای جنسی زنانه است که توسط تخمدانها ترشح می شود .

5- پلاکت( Platelet ) : یکی از اجزاء خون است که در لخته شدن خون تاثیر دارد.

تعریف سقط مکرر چیست؟

سقط مکرر به بروز سه یا بیشتر سقط ، قبل از نیمه اول بارداری، اطلاق می شود و در هر 300 بارداری یک مورد حادث می شود.

سقط خود به خودی شایع ترین عارضه بارداری است وبرای زوجینی که تمایل به داشتن فرزند دارند ، استرسهای روحی فراوانی ایجاد می کند.

حدود 15 درصد بارداریهایی که از نظر کلینیکی تشخیص داده می شوند در نیمه اول بارداری سقط می شوند.

بررسی بالینی برای تعیین علت سقط چه زمانی انجام می شود؟

بررسی های بالینی برای مشخص نمودن علت سقط وقتی لازم است که دو سقط خود به خودی متوالی ایجاد شود . به خصوص وقتی که ضربان قلب جنین ، قبل از بروز سقط تشخیص داده شده باشد ، سن مادر بیش از 35 سال ویا زوجین به سختی باردار شده باشند.

چه عللی سبب سقط مکرر می شوند ؟

حالات غیر طبیعی کروموزومی والدین تنها علت غیر قابل بحث سقط مکرر است . چنین حالات غیر طبیعی کروموزومی در 5 درصد زوجین که دچار سقط مکرر می شوند حادث می شود . سایر علل عبارتند از : حالات غیر طبیعی آناتومیکی ( تشریحی) رحم که 12 درصد موارد را تشکیل می دهد. مشکلات هورمونی 17 درصد و عفونتها 5 درصد علل ، فاکتورهای ایمنی 50 درصد وعلل متفرقه دیگر حدود 10 درصد علت سقط مکرر را تشکیل می دهد . بعد از ارزیابی واقعی در 60 درصد موارد علت سقط مکرر غیر قابل توجیه باقی می ماند .

چه علائمی احتمال وجود عامل ژنتیکی را مطرح می کند؟

سابقه به دنیا آوردن فرزند سالم وزنده ونداشتن نسبت فامیلی برای رد حالات غیر طبیعی کروموزومهای والدین کافی نیستند ولی سابقه سقط مکرر ومرگ داخل رحمی وتولد جنین با بیماریهای مادرزادی جنینی ممکن است با حالات غیر طبیعی کروموزومی همراه باشد.

چه علل تشریحی (آناتومیکی) باعث سقط مکرر می شوند؟

این علل ممکن است مادرزادی یا اکتسابی باشد . این حالات غیر طبیعی تشریحی ممکن است به ایجاد دیواره یا پرده ای داخل رحم منجر شود . این اختلال می تواند در صورت استفاده مادر از بعضی هورمونها در دوران بارداری در جنین مونث ایجاد شود . حالات غیر طبیعی دهانه رحم ونارسایی دهانه رحم از علل تشریحی دیگر سقط مکرر هستند . دیواره داخل رحمی ممکن است با 60 درصد خطر سقط خود به خودی همراه باشد. سقط سه ماهه دوم شایع ترین فرم سقط در این اختلال تکاملی رحمی است ولی در صورتیکه سلول تخم روی دیواره جایگزین شود ممکن است سقط سه ماهه اول نیز ایجاد شود.

از علل اکتسابی وتشریحی که به سقط مکرر منجر می شود چسبندگیهای داخل رحمی وفیبروم رحمی است که با به هدر ریختن خون داخل رحمی می تواند باعث سقط مکرر شود.

عوامل هورمونی که باعث سقط مکرر می شوند کدامند؟

اختلالات هورمونی که به سقط مکرر منجر میشوند عبارتند از: اختلالات وضعف تخمدان ، دیابت شیرین وبیماریهای تیروئیدی.

تداوم حاملگی در خلال دو ماه اول بارداری وابسته به تولید پروژسترون از تخمدان می باشد که اگر به مقدار کافی تولید نشوند سلولهای جفتی رشد کافی نخوهند داشت وبه سقط خود به خود منجر میشود . علت سقط در دیابت شیرین ممکن است اختلال در جریان خون رحمی باشد .

کم کاری تیروئید بیماری هورمونی دیگری است که باعث سقط مکرر می شود واین به دلیل تاثیر روی تخمک گذاری و اختلال عملکرد تخمدانها ایجاد می شود.

آیا علل عفونی نیز به عنوان علت سقط مکرر مطرح می شود ؟

بله ، همراهی عفونتها با سقط مکرر از علل سقط محسوب می شود . عفونتهای دستگاه تناسلی زنان با عوامل میکروبی، ویروسها وقارچها به عنوان علت سقط مطرح شده است .  از نظر تئوری به نظر می رسد که فعالیت سیستم ایمنی در مقابل این عفونتها باعث سقط در مراحل اولیه میشود، اما مدارک زیادی نقش این عوامل بیماری زا را در سقط مراحل دیرتر بارداری، مرگ داخل رحمی ، پارگی زودرس کیسه آب و زایمان زودرس نشان می دهد .

عوامل ایمنی چگونه می تواند سبب سقط مکرر شوند ؟

در این نوع سقط مکرر موادی در خون ایجاد می شود که باعث چسبندگی پلاکت ها واختلالات عروقی جفت وسقط می شود . گاهی در این نوع سقطها موادی بر ضد سلولهای جفتی یا اسپرم ساخته می شود که به سقط در مراحل اولیه منجر می شود.

سایر عواملی که به سقط مکرر منجر می شوند چه نام دارند؟

سایر عوامل موثر در سقط عبارتند از : سموم محیطی ، به خصوص سموم فلزات سنگین ، داروهای شیمی درمانی ، استنشاق دارو های بیهوشی ، اعتیاد وسیگار ، اشعه های یونیزه وبیماریهای مزمن . این عوامل باعث اختلال جریان خون رحمی می شوند و می توانند در ایجاد سقط مکرر نقش داشته باشند . دلایلی نشا ن ندارد که نشان دهد ورزش در حد متوسط همراه با سقط مکرر است.

برای تعیین علت سقط خودبه خودی چه بررسی هایی را باید قبل از بارداری انجام داد؟

با سوالاتی که از بیمار می شود میتوان اطلاعاتی را کسب کرد .این سولات عبارتند از :

1- وضعیت وخصوصیات سقطهای قبلی و سن حاملگی در زمان سقط

2-پرسش در مورد تماس با سموم وداروهای محیطی

3- عفونتهای زنانگی ومامایی

4- سوال در مورد آزمایشهایی که نشان دهنده سقط ایمنی است .

5- سوال در مورد نسبت فامیلی باهم

6- پرسش در مورد سابقه سقطهای مکرر در فامیل

7- پرسش در مورد تستها وآزمایشهای تشخیصی قبلی ودرمانهای انجام شده

8- سوال در مورد بررسی آسیب شناسی وکروموزومی جنین سقط شده

تقریبا 60 درصد حاملگیهای سقط شده قبل از 8 هفته بارداری یک اختلال کروموزومی را نشان می دهد ، به خصوص این حالات در حاملگی های سقط شده فاقد جنین پیش می آید.

چه بررسی های آزمایشگاهی در مورد سقط خود به خودی صورت می گیرد؟

باید بررسی کروموزومی بیمار و همسر به عمل آید. باید بررسی تشریحی رحم با میکروسکوپ انجام شود . نمونه برداری رحمی نزدیک به عادت ماهیانه پریود ، برای بررسی وضعیت هورمونی تخمدان کمک کننده است . اندازه گیری های هورمونی از خون باید به عمل آید. باید پلاکت ها شمارش شود. وموادی که در سقطهای ایمنی در خون ایجاد می شوند  بررسی شوند . همچنین بررسی میکروبی از دهانه رحم برای عفونتها لازم است.

بعد از بارداری چه مراقبتها وبررسی هایی باید در این بیماران انجام شود ؟

بعد از بارداری مراقبت شدید تحکیم روانی وقطعی کردن سلامتی داخل رحمی جنین لازم است . شیوع حاملگی خارج از رحم وحاملگی مولار (بچه خوره) در زنان با سابقه سقط خود به خودی مکرر افزایش می یابد.

اندازه گیری هورمون جفتی در خون (HCG ) قبل از انجام سونوگرافی کمک کننده است  . سپس در شرایطی که این هورمون به اندازه lu 1500 رسید باید بررسی سونوگرافی انجام شود وتا دو هفته بعد از سن حاملگی که سقطهای قبلی در آن اتفاق افتاده است ادامه یابد.

سقط خود به خودی چگونه درمان می شود؟

درمان سقط مکرر  بر اساس علتی که باعث سقط مکرر می شود صورت می گیرد.

http://www.sgooi.com/index.php?module=Website&action=Text&content=1117089228640-4810

چگونه سقط خودبخودی رخ می دهد ؟   (مکانیسم سقط )

اکثر سقطهای خودبخودی بین هفته 8- 12 بارداری رخ می دهد.  این زمان زمانی است که هورمون جفتی به سطح بالای کافی برای حفاظت از جنین نرسیده است . در حالی که در این زمان سطح پروژسترون مترشحه از جسم زرد رو به کاهش است .

تحت اثر علتهای مختلف سقط رخ می دهد .

مثلا ممکن است سن بالای پدر یا مادر موجب به وجود آمدن جنین ناقص الخلقه ای شود که امکان ادامه حیات ندارد و سقط می شود. ویا مصرف دارویی خاص و ناهنجاری زا با عث مرگ جنین سالم می شود.

به هر صورت مرگ بافتها و قسمتهایی که تغذیه جنین را به عهده دارند موجب مرگ جنین می شود و جنین جداشده به عنوان جسم خارجی در رحم عمل می کند در نتیجه رحم دچار انقباض و درد می شود ( مشابه زمان قاعدگی ) به دنبال آن خونریزی و دفع جنین صورت می گیرد . علایم بالینی در افراد مختلف متفاوت است و همین تفاوت درمان خاص خود را می طلبد .

برگشت تخمک گذاری :

حدود 2 هفته بعد از سقط تخمک گذاری رخ  می دهد . بنا بر این بلافاصله بعد از سقط بایستی به فک روش پیشگیری مناسب بود . و حداقل بارداری را باید به  3 ماه آینده  موکول کرد.

واژه ای به نام سقط

تعاریف دیگر سقط از دید پزشکی :

      ختم حاملگی قبل از زمانی که جنین قادر به ادامه حیات باشد

      وزن جنین کمتر از 500 گرم باشد.

      اندازه طول فرق سر جنین تا دنبالچه کمتر از 25 سانتی متر باشد .

آیا شما تا به حال سقط را تجربه کرده اید ؟

می دانید سقط انواع مختلفی دارد ؟

آیا انواع مختلف آن را می شناسید؟

جدول زیر شما را راهنمایی می کند.

سقط خودبخودی

سقط خودبخودی بدون تاثیر دارو یا وسیله مکانیکی صورت می گیرد و شامل 6 نوع است که در بالا نام برده شد و علائم هر کدام از آنها با هم متفاوت است.برحسب علائم و نشانه ها ی بیمار نوع سقط تشخیص داده میشود و درمان و راهنمایی های لازم انجام می شود .

شایع ترین علت سقط خودبخودی در 3 ماهه اول بارداری اختلالات کروموزومی است

شایع ترین علت سقط خودبخودی در 3 ماهه دوم بارداری نقص های ساختمانی رحم یا دهانه رحم / مرگ جنین و یا نارسایی های جفت  است

عوامل مستعد کننده و خطر ساز سقط خود بخودی

                               بعضی از عفونتها  در مادر:مانند عفونت دستگاه تناسلی با ویزوس هرپس سیمپلکس

                               بعضی از بیماریهای مزمن ناتوان کننده در مادر

                               دیابت قندی کنترل نشده

                               کمبود هورمون پروژسترون در مادر

                               سوئ تغذیه خیلی شدید مادر

                               استعمال دخانیات توسط مادر

                               مصرف الکل توسط مادر

                               مصرف زیاد قهوه توسط مادر

                               برخورد  مادر با اشعه ایکس

                               مصرف قرصهای ضد بارداری در زمان بارداری

                               داشتن دستگاه داخل رحمی در زمان بارداری

                               گازهای بیهوشی

                               عدم پذیرش جنین توسط سیستم ایمنی مادر

                               میوم رحمی

                               چسبندگیهای داخل رحمی

                               نقصهایی در ساختمان رحم  ( رحم با شکل غیر طبیعی )

                               نارسا بودن دهانه رحم  ( دهانه رحم به صورت طبیعی در زمان زایمان باز می شود ولی در دهانه رحم نارسا این حالت زود تر اتفاق می افتد .)

                               سن بالای مادر در زمان بارداری

                               خوردن ضربه به شکم در زمان بارداری

                               جراحی های شکم در زمان بارداری

                               بارداری با فاصله کمتر از 3ماه از زایمان قبلی

توصیه ما به کسانی که دیر یا زود می خواهند بچه دار شوند

روش پیشگیری مناسبی تاقبل از آمادگی کامل جهت بچه دار شدن داشته باشید تا از حاملگی ناخواسته جلوگیری شود.

پیش از باردار شدن حتما مشاوره ای با ماما یا پزشک متخصص زنان داشته باشید تا در صورت لزوم معاینات و ازمایشات لازم برای شما انجام شود.