پنجشنبه چهاردهم خرداد ۱۳۸۸
افزايش آمار سزارين و لزوم ارائه راهكارهاي كاهش دردبراي زايمان طبيعي
اجتماعي.بهداشت و درمان.بهداشت مادران.سزارين
بندرانزلي- بارداري و مادر شدن از شيرينترين و دلنشينترين دوران زندگي هر زني به شمار ميرود اما ترس از دردهاي زايمان و گاهي مشكلات پس از آن در سالهاي اخير بسياري از مادران را واداشته كه به انجام عمل سزارين تن در دهند.
در بسياري از كشورهاي پيشرفته پزشكان متخصص براي اقناع مادر به زايمان طبيعي با وي به گفت و گو ميپردازند كاري كه بنظر ميرسد در كشور ما نيز بايد بيشتر جدي گرفته شود.
مهران كوچك دبير و نايب رييس انجمن بررسي و مطالعه درد در ايران روز دو شنبه در مصاحبه با ايرنا گفت: بسياري از خانمهاي ايراني به خاطر فراز از درد زايمان طبيعي به گرفتاري ديگري پناه ميبرندكه عمل سزارين است.
وي با بيان اين كه استاندارد انجام عملهاي سزارين ۱۵تا ۲۰درصد از جمعيت زنان باردار هر جامعه است افزود: در بعضي شهرهاي ايران ، اين آمار گاهي به ۷۰تا ۱۰۰درصد ميرسد.
دكتر كوچك خاطرنشان كرد: اين در حالي است كه انجام اعمال غير ضروري سزارين علاوه بر هزينههاي مالي ، چيدمان اتاق عمل ، روزهاي بستري بعد از سزارين ، درد بعد از عمل سزارين نيز به مشكلات زايماني اضافه ميشود.
وي خاطرنشان كرد : شدت دردهاي بعد از سزارين بستگي به مشكلات زايماني بين سه تا هفت روز به طول ميانجامد و ما مسئوليم آمار سزارين را بين ۱۵ تا ۲۰درصد رعايت كنيم .
اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي يادآور شد: ايراني ها دو هزار سال قبل شيوههاي كنترل درد زايمان را دريافته بودند و ابن سينا يك هزار سال قبل ۱۲نوع درد را شناسايي كرد كه ثبت شده است.
وي افزود: باور غلطي به صورت سنتي در جامعه ما و بسياري جوامع ديگر وجود دارد كه درد زايمان طبيعي است.
به گفته وي اين در حالي است كه فردوسي در اشعار خود به فرايند تولد بچه بزرگي به نام رستم با استفاده از ابزار خاص براي زايمان بدون درد اشاره كرده است.
وي تصريح كرد: پديده زايمان در يك خانواده اتفاق ميافتد و نه فقط براي يك زن و اگر مادر دچار درد و ناراحتي باشد بر كل خانواده تاثير منفي ميگذارد.
دكتر كوچك خاطرنشان كرد: وزارت بهداشت مسوول است به عنوان يك فوريت ملي راهكارهايي را براي كاهش درد زايمان پيدا كندو زيرا وقتي شدت درد زياد باشد فرد زائو دچار عوارض روحي و جسمي متعدد در حين و بعد از زايمان خواهد شد كه به طور مستقيم در خانواده منعكس ميشود.
وي تصريح كرد : اين مادر به عنوان همسر و مادر ديگر فرزندان مسووليتهاي متعددي دارد كه اين درد ميتواند به آرامش خانواده و بهداشت رواني خانواده لطمه بزند .
وي تصريح كرد: زائويي كه بعد از زايمان هنوز درد همراهش باشد نمي تواند وظايف مادري و همسري خود را به طور مناسب به انجام برساند و اين در اجتماع پر جمعيتي مانند ايران ابعاد وسيعي دارد.
** * شيوههاي كاهش درد زايمان
پزشكان متخصص راهكارهايي را براي كاهش درد و انجام زايمان آسان و خوشايند براي مادر توصيه ميكنند.
دكتر سيمين تعاوني عضو انجمن بررسي و مطالعه درد در ايران در مصاحبه با ايرنا زايمان را شايعترين اورژانس مامايي برشمرد و افزود: اغلب زايمان ها شانس طبيعي و بدون عارضه بودن را خواهند داشت.
وي خاطرنشان كرد: وظيفه اصلي پزشك و ماما در برخورد با زائو آن است كه بتواند يك زايمان طبيعي را از غيرطبيعي بازشناسد.
وي متذكر شد: در صورت تشخيص طبيعي بودن زايمان راهكارهاي بسياري براي كاهش درد زايمان و خوشايندسازي فرايند زايمان وجود دارد.
به گفته وي استفاده از روشهاي تنفسي ، تن آرامي و تمركز ، انتخاب وضعيتهاي مختلف زايمان ، استفاده از ماساژ ، استفاده از گرما و يا سرماي موضعي ، گذراندن مراحل قبل از زايمان در وان آب گرم و يا زايمان در آب از مواردي است كه ميتواند در كاهش درد زايمان بسيار موثر واقع شود.
دكتر تعاوني افزود: استفاده از رايحههاي طبيعي چون عطر گل شمعداني ، اسطوخودوس ، گل رز و غيره، استفاده از آواهاي مذهبي ، موسيقي، حمايت حين زايمان توسط همراه ، استفاده از طب فشاري و طب سوزني راهكارهاي ديگري براي كاستن از درد زايمان است .
وي همچنين استفاده از هيپنوتيزم و خود هيپنوتيزم و يوگا را ديگر راه هاي كاهش درد زايمان عنوان و خاطرنشان كرد: برخي از اين روشها نيازمند آمادهسازي در دوران بارداري است تا اثر بخشي بهتري داشته باشد.
دكتر تعاوني تصريح كرد: مادران باردار در صورت تمايل به استفاده از زايمان بيدرد زير نظر متخصص بيهوشي ميتوانند از اين روشها نيز براي كاهش درد بهره بگيرند.
نهمين همايش ساليانه انجمن بررسي و مطالعه درد در ايران و اولين همايش بينالمللي درد از ۱۹تا ۲۱ارديبهشت در دهكده ساحلي بندرانزلي برگزار مي شود. ك/۴
http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-153/8802204196115653.htm
سه شنبه هجدهم اردیبهشت ۱۳۸۶
رييس انجمن زنان و زايمان از نحوه زایمان می گوید
سرويس: بهداشت و درمان - خانواده
آمار سزارين در كشور در حال افزايش است، بطوريكه در بيمارستانهاي دانشگاهي 30 تا 40 درصد زايمانها از طريق سزارين و در مراكز خصوصي سهم اين آمار به 50 تا 60 درصد ميرسد.
به گزارش سرويس بهداشت و درمان خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دكتر مريم پوررضا رييس انجمن زنان و زايمان با بيان اين مطلب در سي و يكمين كنگره جامعه جراحان ايران گفت: بطور كلي انجام عمل سزارين در تمام دنيا در حال افزايش است و علت اين مساله هم ترس از درد زايمان و تعداد حاملگيهاي محدود است.
وي افزود: اگر بتوانيم مانند كشورهاي پيشرفته زايمانها را با روش بي حسي موضعي انجام دهيم آمار سزارين در كشور به شدت پايين ميآيد.
پوررضا در مورد زايمان طبيعي تاكيد كرد: عليرغم اينكه طرفدار اين نوع زايمان هستم اما اين زايمان گاهي اوقات يك اختلالات تشريحي براي زنان ايجاد ميكند.
وي در مورد استقبال پزشكان از عمل سزارين هم تصريح كرد: معمولا در هر زايمان طبيعي يك تعداد نوزاد سالم و درصدي از نوزادان هم دچار اختلال متولد ميشوند و اين اختلال بيشتر دراثر فشارهايي است كه هنگام تولد به كودك وارد ميشود.
رييس انجمن زنان و زايمان خاطرنشان كرد: پزشكان بايد محاسن زايمان طبيعي را به بيمار بگويند و در كنار آن عيب و ايرادهاي سزارين از جمله اينكه سزارين نياز به بيهوشي دارد و بيهوشي مي تواند مساله ساز شود را نيز شرح دهند.
http://isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-918947&Lang=P
دوشنبه ششم شهریور ۱۳۸۵
اولين زايمان موفق از طریق زایمان در آب در ماه گذشته در شهر گنبد كاووس
خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
دبير انجمن علمي مامايي ايران اعلام كرد: زايمان در آب، يكي از 17 روش غير دارويي كاهش درد زايمان طبيعي است كه در اين روش، مادر در صورتي كه هيچ عارضه خاصي در بارداري نداشته باشد، ميتواند در كمترين زمان و با كمترين درد كودك را متولد سازد.
سرويس: بهداشت و درمان - عمومي
ناهيد خداكرمي ، عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي در گفتوگو با خبرنگار «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران، شرط انتخاب روش زايمان در آب را سلامت كامل مادر و جنين خواند و گفت: تنها مادراني كه يك بارداري كاملا طبيعي را تجربه ميكنند و در معرض خطر جدي از قبيل هر نوع بيماري خاصي براي خود و جنين قرار ندارند ميتوانند از روش مطلوب زايمان در آب استفاده كنند.
وي در مورد چگونگي روش زايمان در آب توضيح داد: در اين روش وانهاي مخصوصي كه كاملا ضد عفوني شده و در اتاقهاي زايمان تعبيه شدهاند، از آب ولرم معمولي پر ميشوند و مادر پس از آغاز درد زايمان، بدون هيچ مداخلهاي و تنها با كنترل خارجي كه توسط يك ماما انجام ميشود، پروسه زايمان خود را بدون هيچ خطري طي ميكند.
اين عضو هيات مديره سازمان نظام پزشكي تهران تاكيد كرد: اين روش، مدت زمان درد ناشي از زايمان و اضطراب مادر را بر اثر احساس آرامش و سبكي كه آب براي مادر ايجاد ميكند، به طور مطلوبي كاهش ميدهد. به طوري كه پروسه زايمان براي مادر بسيار خوشايند است.
وي با اشاره به اينكه نخستين مركز زايمان در آب در حال حاضر، با انجام اولين زايمان موفق از اين طريق در ماه گذشته در شهر گنبد كاووس فعال شده است، بر مزاياي مختلف زايمان با اين روش تاكيد كرد و افزود: آب در وانهاي مخصوص اين روش روان است. به اين صورت كه اين وانها به شكلي تعبيه شده است كه قابليت تعويض آب در صورت كثيف شدن در آن به راحتي وجود دارد.
از سوي ديگر، در طي انجام زايمان ميتوان از موسيقي و نور دلخواه نيز براي تامين بيشتر آرامش خاطر مادر استفاده كرد.
اين كارشناس ارشد مامايي قرار داشتن جنين در كيسه آب رحم مادر در دوران بارداري را، عامل آشنايي آن با محيط آبي محيط خارج خواند و بيان كرد: اين امر تاثير به سزايي در زايمان آسان دارد، از طرف ديگر از آنجا كه نوزاد پس از تولد، به كمك ماما، به سرعت در آغوش مادر قرار ميگيرد، از اين طريق ارتباط عاطفي ميان مادر و نوزاد نيز به سرعت برقرار ميشود و پس از آن نيز، پس از تكميل زايمان، مادر بدون هيچ مشكلي به اتاق ريكاوري ميرود.
وي با تصريح بر اينكه در اين روش هيچ مشكل تنفسي يا غيره نوزاد را تهديد نميكند، اظهار داشت: با اين وجود الزامي است تمام تدابير بهداشتي در نظر گرفته شود تا از هرگونه عوارضي مانند عفونتهايي كه ممكن است در آب ايجاد شود، پيشگيري شود.
دبير انجمن علمي مامايي ايران شرط استفاده از هر روش زايمان بي درد، چه دارويي و چه غير دارويي را، آگاه ساختن مادر به روشهاي مختلف دانست و افزود: از آنجا كه مادران، از نظر اخلاق پزشكي، حق آگاهي از عوارض و مزاياي روشهاي مختلف زايمان را دارند، لذا مادر ميتواند با توجه به مشاورهاي كه از ماما يا پزشك ميگيرد و با توجه به تواناييها و علائق خود، موثرترين روش زايمان را انتخاب كند.
خداكرمي تاكيد كرد: اگر عوارض گوناگون زايمان انتخابي به روش سزارين از جمله دردهاي جانبي بسيار و حتي برخي امراض مخفي به طور كامل براي مادران توضيح داده شود، آنها تحت هيچ شرايطي به زايمان با جراحي رضايت نميدهند. بلكه ميتوانند با انتخاب يكي از روشهاي زايمان بي درد به ويژه زايمان در آب الگوي مطلوبي براي زايمان خود طراحي كنند.
عضو هيات مديره سازمان نظام پزشكي تهران در پايان نقش رسانهها را در ارتقاي سطح آگاهي مادران نسبت به مزاياي زايمان طبيعي و عوارض زايمان با جراحي بسيار موثر خواند و اظهار داشت: اگر در كنار واردات تجهيزات پيشرفته پزشكي، از سوي مراجع مسوول و دانشگاههاي علوم پزشكي سراسر كشور، عوارض و مزاياي روشهاي مختلف زايمان براي مادران توضيح داده شود، مادران ميتوانند با انتخاب انواع روشهاي زايمان بدون درد، زايماني خوشايند، كم عارضه، كم هزينه و كوتاه مدت را تجربه كنند. لذا اميد است به زودي در همه زايشگاههاي كشور، وانهاي زايمان در آب تعبيه شود تا مادران بيشتري از اين روش مطلوب، بي خطر و آسان براي زايمان خود، بهره مند شوند.
جمعه بیست و ششم خرداد ۱۳۸۵
میزان کاهش درد بر اثر گوش سپردن به "آوای قرآن
در مطالعهای توسط دانشمندان ایرانی میزان کاهش درد بر اثر گوش سپردن به "آوای قرآن" سنجیده شد.
عضو هیات علمی و استاد نورولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران اعلام کرد این تحقیق توسط محققان در بیمارستان سینای تهران انجام شده است. دکتر حسن عشایری در گفت و گو با ایرنا در سمنان گفت: در این طرح مطالعاتی آیه ۲۳سوره یوسف با صدای عبدالباسط پخش شد و از طرق مختلف دردسنجی پیش آزمون و پس آزمون صورت گرفت که به نتایج مثبتی در کاهش درد انجامید. دکتر عشایری، تاثیر موسیقی و آوای قرآن بر روی پرستاران و کاهش درد زایمان را از دیگر تحقیقات صورت گرفته عنوان کرد و گفت: نتایج این طرحها قابل ارایه در مجلات داخلی و خارجی است. عضو هیات علمی و استاد نورولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران ، بررسی تاثیر موسیقی و آوای قرآن بر روی افرادی که در کما هستند را بخشی دیگر از این طرح مطالعاتی اعلام کرد. http://ino.blogfa.com/
جمعه نوزدهم اسفند ۱۳۸۴
بدون درد هم ميشود!
اينجا بخش زايمان است. زني جوان به پهلوي چپ خوابيده و هر چند دقيقه يكبار به ملافة سفيد روي تخت چنگ ميزند. جلوتر ميروم. قطرات درشت عرق روي صورتِ برافروختة او ميلغزند و لابهلاي موهايش پنهان ميشوند. زن نفسي تازه ميكند. ميداند كه بهزودي دردي شديدتر از قبل به سراغش خواهد آمد. عاجزانه به من خيره ميشود. خطوط ريزي دور چشمانش نقش ميبندد. با التماس ميگويد: «سزارينم كنيد. خواهش ميكنم! ديگر طاقت ندارم. تحملم تمام شده...» ماما با پوششي سراسر سبز به او نزديك ميشود. دست روي شكمش ميگذارد و بهآرامي ميگويد: «همة زنها وقت زايمان اين حرفها را ميزنند.» انقباضات زايماني را كنترل ميكند و به صداي قلب غريبة پردردسر گوش ميدهد. «تحمل كن. تا آمدن بچه هنوز چند ساعت مانده.» درد مجال اعتراض را از زن ميگيرد. نفسش بند آمده. دستم را فشار ميدهد. انگشتانم داغ ميشوند. با خود فكر ميكنم كه امروز معناي واقعي درد را فهميدم.
زن، خسته و رنجور، روي تخت افتاده است. موجودي نحيف و صورتيرنگ را در آغوشش ميگذارم. از تخت فاصله ميگيرم تا لذت مادر شدن را در وجود زن نظاره كنم. مطمئنم كه بهزودي آن درد و آن لحظات سخت انتظار را فراموش خواهد كرد...
زايمان طبيعي يا سزارين؟
زايمان با شروع دردهاي زايماني آغاز ميشود. رحم از يك بافت نيرومند عضلاني تشكيل شده است. در طول دوران بارداري، به دليل تغييرات هورموني، رحم در حالت آرامش قرار دارد. ولي با آغاز فرآيند زايمان، انقباضات پيشروندهاي در آن القا ميشود. انقباضات رحمي نيروي كافي را براي راندن جنين به سمت پايين و همچنين اتساع دهانة رحم فراهم ميآورد. بهتدريج و به دنبال دردهاي زايماني، دهانة رحم باز ميشود و زايمان پيشرفت ميكند. اگر در هركدام از اين مراحل اختلالي رخ دهد، فرآيند زايمان پيشرفت نخواهد كرد و سلامت مادر و جنين به خطر خواهد افتاد.
زايمان فرآيندي طبيعي است. در حدود 80 الي 85 درصد زايمانها نياز به هيچگونه مداخلة درماني ندارند و بهطور طبيعي رخ ميدهند و تنها در كمتر از 15 درصد آنها اقدام به سزارين لازم است. معاينات زنانه، كنترل علائم حياتي مادر و تحت نظر داشتن تعداد و ريتم ضربان قلب جنين از جملة اقداماتي است كه براي هدايت زايمان طبيعي صورت ميگيرد.
زايمان طبيعي شامل سه مرحله است. از شروع انقباضات يا دردهاي واقعي تا اتساع كامل دهانة رحم مرحلة اول ناميده ميشود. اين مرحله در زنانِ شكماول حدود 6 الي 18 ساعت و در زنانِ چندزا 3 الي 10 ساعت به طول ميانجامد. مرحلة دوم شامل اتساع كامل دهانة رحم تا تولد نوزاد است. زمان متوسط براي اين مرحله 50 دقيقه در زنانِ شكماول و 20 دقيقه در زنانِ چندزا در نظر گرفته ميشود. در مرحلة سوم، جفت از رحم جدا و دفع ميشود. فاصلة زماني لازم براي دفع جفت، 5 الي 30 دقيقه پس از خروج جنين است.
در برخي موارد، زايمان سير طبيعي خود را طي نميكند و براي خارج كردن جنين اقدامات مداخلهگرانه انجام ميشود. از مهمترين اين مداخلات، جراحي بزرگ سزارين است. سزارين به معناي خارج كردن جنين از محل برشِ جدار شكم و ديوارة رحم است. هرگاه، به دليل تنگي لگن مادر يا بزرگي بيش از حد بچه، زايمان طبيعي ميسر نباشد، جنين در داخل رحم در وضعيت غيرطبيعي قرار گرفته باشد، ريتم ضربان قلب جنين تغيير كند، زايمان طبيعي بيش از زمان مقرر به طول انجامد، مادر باردار مبتلا به پرفشاري خون يا بيماري قند باشد، زايمان قبلي او به طريقة سزارين انجام شده باشد، يا هرگونه اختلال ديگر در پيشرفت زايمان رخ دهد، انجام جراحي سزارين براي حفظ سلامت مادر و جنين توصيه ميشود.
زنانِ ايراني سزارين را انتخاب كردهاند
بر طبق آمارهاي اعلامشدة وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، شيوع سزارين در ايران بهطور متوسط سه برابر بيشتر از آمارهاي جهاني است. در امريكا و چند كشور غربي، تعداد عملهاي سزارين، از 5/4 درصد در سال 1965 ميلادي، به 25 درصد در سال 1998 افزايش يافت. از اين سال بهبعد، آمار سزارين اندكي كاهش يافت يا تقريباً ثابت ماند. هماكنون سزارين شايعترين عمل جراحي در امريكاست و يك ميليون مورد از آن در سال انجام ميشود.
دكتر زهرا علامه، عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان، و همكارانش در سال 1376 مطالعة گستردهاي را در مورد ميزان شيوع سزارين در استانهاي مختلف كشور انجام دادهاند. اختلاف آمار مناطق شهري و روستايي بسيار زياد است و ميان آمار استانها نيز اختلاف فاحشي وجود دارد. استان قم، با شيوع 4/44 درصد، بيشترين شمار سزارين را در كشور داراست. اصفهان با رقم 44 درصد در مقام دوم و تهران با آمار 4/36 درصد در مقام سوم قرار دارد. سه استان ايلام و هرمزگان با 5/8 درصد و سيستان و بلوچستان با 3/4 درصد در قعر جدول واقع شدهاند. نگاهي گذرا به آمار و ارقام نشان ميدهد كه عوامل اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي فاكتورهاي بسيار مؤثري در شيوع سزارين در كشور ما هستند.
دكتر رويا رضوي، جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان، علت اصلي تمايل زنان به زايمانِ با كمكِ جراحي سزارين را مسئلة درد عنوان ميكند: «درد احساسي ناخوشايند ولي مفيد است كه حكم يك مكانيسم محافظتي اوليه را دارد. در فرآيند زايمان، شروع درد هشداري براي زنِ حامله است كه بايد براي زايمان كمك بگيرد.»
دكتر سكينه قدياني، متخصص بيهوشي بيمارستان نجميه، موارد زير را براي توجيه افزايش آمار سزارين در دنيا برميشمارد: «كاهش تعداد باروريها يكي از عوامل مطرح در اين زمينه است. در حدود نيمي از زنانِ باردار براي نخستينبار زايمان را تجربه ميكنند، و تعداد عواملي كه متخصص زنان را وادار به انتخاب شيوة سزارين ميكنند در زايمان اول بيشتر است. عدم پيشرفت زايماني از جملة اين عوامل است. علت ديگر، افزايش سن بچهدار شدن در ميان زنان است. امروزه دختران تمايل كمتري به ازدواج در سنين پايين دارند. با بالا رفتن سن ازدواج و متعاقب آن باردار شدن زنان، احتمال نياز به سزارين افزايش مييابد. دليل سوم، افزايش امكان دقيقتر شدن مراقبت از جنين و كنترل ضربان قلب اوست. با كمك دستگاههاي الكترونيكي مدرن، اختلال در وضعيت جنين سريعتر شناسايي ميشود و متعاقب آن از شيوة سزارين كمك گرفته ميشود. همچنين، متخصصان زنان و زايمان و ماماها، به دنبال ترس از برخي مشكلات حقوقي كه ميتواند در نتيجة زايمان طبيعي ايجاد شود، سزارين را انتخاب ميكنند. زيرا در صورت بروز اختلال در سلامت مادر يا جنين در هنگام زايمان طبيعي مقصر شناخته خواهند شد.»
دكتر افسانه اختياري، جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان بيمارستان نجميه، دلايل ديگري را براي بالا رفتن آمار سزارين در كشور عنوان ميكند: «زنانِ باردار اين تصور غلط را دارند كه با انتخاب سزارين هيچگونه درد و مشكلي را تحمل نخواهند كرد. حال آنكه درد و عارضه پس از انجام سزارين ايجاد خواهد شد. از طرفي، در كشور ما، تمايل متخصصان زنان و زايمان به انجام دادن سزارين بيشتر از زايمان طبيعي است. هدايت زايمان طبيعي تا مرحلة آخر در حدود پنج برابر بيشتر از جراحي سرازين زمان نياز دارد. اما حقالزحمة دريافتي از آن بهمراتب كمتر است. مسئلة قابل توجه ديگر تبديل شدن سزارين به اقدامي تجملي و لوكس است. متأسفانه زنان كشور ما با چنين ديدي به جراحي بزرگ و خطرناك سزارين نگاه ميكنند.»
دكتر رويا رضوي نيز بر نقش عقايد و ديدگاههاي نادرست در گرايش زنان به سزارين تأكيد ميكند: «گروهي از مردم تصور ميكنند كه ضريب هوشي افراد حاصل از زايمان سزارين بالاتر از كساني است كه با زايمان طبيعي متولد شدهاند. اما در واقع ارتباطي ميان بهرة هوشي افراد و شيوة تولد آنان وجود ندارد. همچنين در برخي از تحقيقات ضريب هوشي نوزادان حاصل از زايمان طبيعي، نسبت به نوزادان سزاريني، بالاتر گزارش شده است. برخي از زنان نيز ضربههاي زايماني را مختص به زايمان طبيعي ميدانند. گزارشهاي زيادي از فلج اعصاب بازويي، شكستگي جمجمه و ساير استخوانها در نوزاداني كه به طريق سزارين به دنيا ميآيند وجود دارد. تحت فشار قرار گرفتن قفسة صدري جنين در طي زايمان طبيعي، مايع داخل خانههاي ششي رية نوزاد را خارج ميكند و، در نتيجه، تنفس وي عميقتر و سريعتر شروع ميشود.»
دكتر افسانه اختياري در مورد عوارض پس از سزارين هشدار ميدهد: «اغلب عوارض سزارين در درازمدت خود را نشان ميدهند. چسبندگي احشا و نازايي از اين قبيل عوارض هستند. ميزان خون ازدسترفته در حين عمل سزارين حدود دو برابر زايمان طبيعي است. همچنين امكان آسيب ديدن مثانه و رودهها نيز وجود دارد. عفونتهاي رحمي و دستگاه ادراري، با شيوع 12 درصد، از شايعترين عوارض سزارين هستند. به علاوه، مدت طولاني بستري شدن در بيمارستان، هزينههاي گزاف لوازم جراحي و اتاق عمل بار مالي زيادي را به خانوادهها و جامعه تحميل ميكند.»
درد زايمان
درد زايمان شديدترين دردي است كه اكثر زنان در طول زندگي خود تجربه كردهاند. اين درد در شكمِ اول بهمراتب شديدتر و طولانيتر است. عوامل متعددي در شدت و الگوي دردهاي زايماني تأثير دارند. تعداد موارد بارداري، جنس نوزاد متولدشده، توانايي بدني و قدرت جسماني زن، وضعيت دهانة رحم و ارتباط آن با اندازة جنين از جمله عواملي هستند كه گاه سبب افزايش درد زايمان ميشوند. بر اساس يك بررسي علمي، درد در زنانِ باردارِ بالاتر از 40 سال، بخصوص در زايمان اول، بهمراتب طولانيتر و شديدتر است.
هيجان، ترس و اضطرابِ زن باردار نيز بر شدت درد او ميافزايد.
دكتر اختياري ميگويد: «علت اصلي ترس از زايمان، بياطلاعي يا داشتن اطلاعات غلط در مورد مراحل زايمان و عوارض احتمالي آن است. همچنين، چگونگي ارتباط ميان زن و همسرش نقش بسيار مهمي در ميزان درد دارد. تا آنجا كه حضور همسر در اتاق زايمان، به علت اثر تسكيندهندگي آن، تا حدودي از شدت دردهاي زايماني ميكاهد. زن در كنار همسرش بهمراتب اضطراب كمتري را در طي فرآيند زايمان تجربه خواهد كرد.»
يك گروه تحقيقاتي در سال 1978 نشان داد كه درد و اضطراب باعث افزايش شيوع الگويهاي غيرطبيعي ضربان قلب جنين ميشود و وضعيت نوزاد حاصل بهمراتب نامناسبتر از نوزادي است كه اضطراب و درد در مادر وي تحت كنترل بوده است.
تاريخچة زايمان بيدرد
نخستينبار در سال 1846 از اِتِر در زايمان استفاده شد. سپس، در سال 1853، دكتر جان اِسنو (J. Snow) براي زايمان ملكه ويكتوريا از كلروفورم استفاده كرد. شيوة بيحسي موضعي نخاعي (اسپاينال/ spinal) را در سال 1899 دكتر بير (Bier) معرفي كرد و در سال 1907 استفاده از آن در شاخههاي مختلف جراحي متداول گرديد. اما روش بيحسي موضعي دور نخاعي (اپيدورال/ epidural) در سال 1960 براي ايجاد بيدردي در زايمان طبيعي به كار گرفته شد. چند سال بعد، پزشكان دريافتند كه اين شيوه به سلامت مادر و جنين لطمهاي وارد نميكند. بدين ترتيب استفاده از روشهاي القاي بيدردي به هنگام زايمان مرسوم شد.
روشهاي زايمان بيدرد
روشهاي مورد استفاده براي بيدردسازي زايمان به دو گروه دارويي و غيردارويي تقسيم ميشوند. دكتر سكينه قدياني به معرفي اين روشها ميپردازد: «از جملة روشهاي بيدردسازي غيردارويي، آماده كردن روحي و رواني زنِ باردار براي قبول و گذراندن يك زايمان طبيعي است. اگر زني در هنگام تولد فرزند اول خود با مراحل مختلف زايماني آشنا باشد و با انگيزهاي قوي زايمان را شروع كند، دردي معادل درد يك زنِ چندزا را تجربه خواهد كرد؛ در صورتي كه زنانِ آموزشنديده دردهاي شديدتري را تجربه خواهند كرد. روشهاي غيردارويي نياز به زمان دارند و آموزش مادر از چندين ماه قبل از زمان زايمان آغاز ميشود.
القاي خواب يا هيپنوتيزم، مراقبتهاي روحي و رواني، طب سوزني، تحريك الكتريكي پوست (TENS)، زايمان در آب، ماساژ و آرمش (Relaxation) از ديگر روشهاي پيشنهادي هستند. بهطور كلي، روشهاي غيردارويي بيدردسازي زايمان درد را به تمامي از بين نميبرند و ما مجبوريم كه از روشهاي ديگري نيز در كنار آنها استفاده كنيم. در اين موارد بايد به مادر تذكر داده شود كه بيدردي كامل نيست.
روشهاي بيدردي دارويي به سه دسته تقسيمبندي ميشوند. يكي از آنها استفاده از گازهاي استنشاقي است. گاز O2N شايعترين و قديميترين داروي استنشاقي مصرفي در اين مورد است. در روش تزريق دارو، از انواع مخدرها و آرامبخشها براي كاستن از اضطراب حين زايمان و، به درجاتي، تخفيف درد استفاده ميشود. اما پركاربردترين روش، بهرهگيري از بيحسي موضعي است. داروي بيحسي در مرحلة مشخصي از زايمان، از طريق سوزني كه در ناحية كمر فرو ميرود، به فضاي دور نخاعي، نخاعي و گاه هر دو تزريق ميشود. بيدردي ايجادشده در اين روش نسبتاً كامل است.»
دكتر لاله وثوقيان، متخصص بيهوشي و مراقبتهاي ويژه، در پاسخ به اين پرسش كه آيا بيدردسازي ناحيهاي طولاني شدن زمان زايمان را به دنبال دارد، ميگويد: «اين مسئله ذهن بسياري از متخصصان بيماريهاي زنان را به خود مشغول كرده است. بايد توجه داشت كه اين روش بيدردسازي تنها حس درد را مهار ميكند و اثري بر قدرت عضلاني و حركتي مادر ندارد. بنابراين، در صورت اجراي صحيح تكنيك و همچنين آموزش قبلي مادر، احتمال طولاني شدن زايمان وجود ندارد.»
دكتر قدياني در مورد عوارض احتمالي ناشي از بيحسيهاي منطقهاي توضيح ميدهد: «افت فشار خون يكي از شايعترين عوارض اين قبيل بيحسيهاست كه با مايعدرماني و جايگزين كردن حجم كافي از آن قابل جبران است. خارش، تهوع، استفراغ، ضعف تنفسي، عفونت و سردرد از ديگر عوارض احتمالي است. سردرد به علت زور زدنهاي متوالي و كمبود آب بدن ايجاد ميشود و خوشبختانه در اكثر موارد با درمانهاي محافظتي مانند استراحت در بستر، مصرف ضددردها، تزريق مايعات و بستن شكمبند محكم برطرف ميشود. برخي مطالعات شيوع بيشتر كمردردِ پس از زايمان را در زناني كه از اين روش استفاده كردهاند نشان ميدهد. اين درد كمر به علت انقباضات شديد رحمي و سير طبيعي زايمان ايجاد ميشود و ارتباطي با بيحسي موضعي ندارد.»
دكتر وثوقيان خاطرنشان ميكند: «علت اصلي كمردردِ پس از زايمان، افزايش وزن مادر در دوران بارداري، فشار جنين بر مهرهها و اعصاب كمري و همچنين قرارگيري نامناسب روي تختهاي زايمان و اتاق عمل است. برخلاف تصور عموم، عبور سوزن از فضاي بين مهرههاي كمري آسيبي به ستون مهرهها و نخاع وارد نميكند. عارضة كمردردِ متعاقب بيحسي نخاعي به علت عبور سوزن از پردة محافظ نخاع ايجاد ميشود. البته امروزه، به دليل استفاده از سوزنهاي بسيار نازك، بروز اين عارضه نسبت به گذشته كمتر شده است. در روش بيحسي دور نخاعي، به دليل سالم ماندن لاية محافظ نخاع، احتمال بروز سردرد وجود ندارد.»
يك مركز زايمان بيدرد
فاطمه روي تخت بيمارستان نشسته و بهآرامي نوزاد كوچك خود را شير ميدهد. او دو سال قبل، بدون استفاده از روشهاي بيدردسازي، كودكي را به دنيا آورده و امروز صبح فرزند دوم خود را بسيار راحتتر و بيدردتر از تجربة قبلي و بهطور طبيعي زايمان كرده است. او با خوشحالي تمايل خود را به استفاده از همين شيوه در زايمانهاي بعدي بيان ميكند.
سميه روي تخت ديگر اتاق خوابيده. او امروز صبح اولينبار مادر شدن را تجربه كرده است: «كيسة آب من پاره بود. تقريباً هشت ساعت درد كشيدم. بيدردي براي من خيلي دير شروع شد. زايمان كار راحتي نبود.»
بيمارستان نجميه از جمله مراكز شناختهشدة زايمان بيدرد در شهر بزرگ تهران است. اين بيمارستان، در ارديبهشت 1381، تيمي متشكل از متخصصان بيماريهاي زنان، متخصصان بيهوشي، تكنسينهاي بيهوشي، ماماها و پرستارها را براي انجام زايمان بيدرد گرد آورد.
دكتر مسعود لطيفيپور، مدير درمان و رئيس بخش بيهوشي بيمارستان نجميه، به موفقيتهاي اين مركز در امر زايمان بيدرد اشاره ميكند: «واحد زايمان بيدرد اين بيمارستان بهطور شبانهروزي فعال است و تمام كادر آن را صرفاً متخصصان و كارشناسان زن تشكيل دادهاند. زنانِ باردار، هنگام مراجعه به درمانگاه مراقبتهاي دوران بارداري، به كمك كارشناس با شيوههاي زايمان بيدرد آشنا ميشوند و به پرسشهاي آنان پاسخ كامل داده ميشود.
از ارديبهشت 81 تا خرداد 82، در مجموع، 507 مورد زايمان بيدرد در مركز نجميه ثبت شده است. در ماه اول، تمايل افراد به پذيرش روشهاي بيدردي تنها 6 درصد كل مراجعهكنندگان بود. اما اين رقم در حال حاضر به 40 درصد ميرسد. در يك آمارگيري مشخص شد كه از ميان 163 زنِ باردار كه با كمك روشهاي بيدردي زايمان كرده بودند، 132 نفر مايل به استفاده از اين روش در بارداري بعدي خود بودند و 159 نفر بيدردسازي را به ديگران توصيه ميكردند. خوشبختانه، به دنبال تلاشهاي انجامشده، هماكنون اكثر بيمهها هزينة روشهاي زايمان بيدرد را تقبل كردهاند و مخارج زايمان بيدرد براي بيماران تقريباً برابر با زايمان طبيعي است.»
آگاهسازي زنانِ جامعه از روشهاي بيدردسازي زايمان طبيعي و دادن آموزشهاي لازم پيش از زايمان، براي آشنا كردن زنان با اين فرآيند طبيعي، در كاهش آمار سزارين در كشور مؤثر خواهد بود.
بر اساس آخرين آمار به چاپ رسيده در يكي از معتبرترين كتابهاي بيهوشي امريكا، 81 درصد بيماراني كه زايمان طبيعي انجام ميدهند از يكي از روشهاي بيدردي دارويي بهره ميگيرند. از 19 درصد باقيمانده نيز شمار زيادي از ساير روشهاي غيردارويي مانند هيپنوتيزم، زايمان در آب يا طب سوزني استفاده ميكنند. تنها تعداد بسيار كمي از هيچ روش بيدردي بهره نميبرند. در كشورهاي اروپايي اين رقم به بيش از 90 درصد ميرسد. اما در كشور ما، در بيشتر موارد، زايمان طبيعي با دورنمايي از تحمل درد شديد همراه است و زنان، به علت نداشتن شناخت كافي، از كاربرد روشهاي بيدردسازي زايمان وحشت دارند. بنابراين، نقش متخصصان زنان و زايمان و مراكز مراقبتهاي دوران بارداري دولتي و خصوصي در اطلاعرساني به زنان باردار و ترويج زايمان طبيعي بدون درد بسيار ارزشمند است.
شيرين ميرزازاده
mirzazadeh@zanan.co.ir
شنبه بیست و دوم بهمن ۱۳۸۴
زایمان بدون درد
زايمان بدون درد
اعضاء تيم--- بيمارستانها---تاريخچه---در ايران---در اصفهان-
روشها--- انتونكس--- اسپاينال با فنتانيل---تجارب شخصي-
حضور شوهر--- زايمان در آب---موزيک--- كلاسهاي آمادگي زايمان---ورزش در حاملگي-
چرا سزارين---مراکز تهيه تجهيزات---شعار ما---انتخاب کنيد---با ما تماس بگيريد---پذيرش
اعضاء تيم :
تيم زايمان بيدرد بهتر است از افراد زير برخوردار باشد:
1- ماما 2- متخصص زنان و زايمان 3- متخصص بيهوشي
4-تكنسين بيهوشي 5- متخصص اطفال و نوزادان
ما تيم خود را چنين انتخاب كرديم :
1- ماما : خانمها:
بلانيان- پويا-شمس-حاجيان-سليماني–گودرزي-شهيدي–پورعابدين–خدايي-قاسمي-روحاني-مومني-صدرممتاز-آقارخ-شيران-پرهيزکار-شبانيان–هاشمي-سليمي–حسيني–اسدي-سخايي-خسروي-منوچهري-مسيبي-سامي–تدين–محمد تقيپور–طيبي–نگهباني
2- متخصص زنان و زايمان :
آقاي دكتر رقايي و خانمها دكتر زهرا علامه،دکتر شهشهان، دكتر ويدا رضوي،دکتر ارشدي ،دکتر چوپان نژاد،دکتر جابري ،دکتر مرادقلي، دكتر صديقين، دكتر وفايي، دكتر رضواني، دكتر مالكي،دکتر خشاوي، دكتر خاني.
3- متخصص بيهوشي :دكتر علي عموشاهي
4-متخصص اطفال و نوزادان:دکترخانلرپور،دکتراثني عشر،دكتر منصور بهنيا
5- تكنسين بيهوشي خانمها فرديپور، قاري و ارزاني،
6- مربي ورزشهاي بارداري:خانم رضوان صفري
بيمارستانها :
ما بيمارستانهاي جرجاني،عيسيبن مريم، بهشتي و مهرگان و را تحت پوشش خود داريم. اگرچه در بيمارستانهاي ديگري نيز امکان زايمان بيدرد وجود دارد .زنان باردار ميتوانند در كلاسهاي آمادگي ما شركت كنند ولي زايمان خود را در بيمارستان دلخواه ديگري انجام دهند.
بيمارستانهاي ديگري كه در اصفهان از امکان زايمان كم درد يا بيدرد برخوردارند عبارتند از :
بيمارستان سعدي، سپاهان، سينا، صدوقي، عسكريه، اميرالمؤمنين،شريعتي،
وشهرستانهاي :شهرضا، نجفآباد،خمينيشهر ، مباركه ، خوانسار،گلپايگان،زرين شهر
بيمارستانهايي كه گروه ما با آنها همكاري دارد عبارتست از :
1- بيمارستان جرجاني (خصوصي) ميدان قدس (طوقچي) 7-4451196
2- بيمارستان مهرگان (خصوصي) خيابان شيخ بهايي 5-2330043
3- بيمارستان عيسيبن مريم (دولتي) خيابان شمسآبادي 6-2332065
4- بيمارستان بهشتي (دولتي آموزشي) پل فلزي 7-2367001
تاريخچه :
در برخي از فصول كتاب عهد عتيق و نوشتههاي باستاني مصر، به مبحث مامايي اشاره شده است. براي مثال در يكي از پاپيروسهايي كه در سال 1552 قبل از ميلاد در مصر نوشته شده است، آمده است كه، اگر ضمادي را كه از آرد حبوبات با املاح دريايي تهيه شده، به سطح شكم زنان باردار بماليم، سير زايمان كند ميشود، در حاليكه براي تند شدن انقباضات زايمان بايد كمي فلفل به پشت زائو ماليده شود. اين تصور كه تمام بيماريها و ناراحتيها بر اثر خشم خدايان است بمدت 3000 سال بر بشر حكمفرما بوده است و به نظر برخي علماء، اصولاً دردها و مشقات زايمان براي تولد يك موجود جديد لازم و ضروري به نظر ميآمده است.
در قرون وسطي درد زائو را ادامه كفارة گناهي ميدانستند كه «آدم و حوا» با خوردن ميوه گياه نهي شده مرتكب گرديده بودند. بر اساس نوشتههاي موجود (Brann, 1995) در سال 1591 ميلادي در شهر ادينبورگ اسكاتلند يك ماما بنام Eufame Mac- Layne در جريان زايمان با دادن يك مسكن به زائو كوشش كرد از درد و ناراحتي او بكاهد كه اينكار شديداً خشم مقامات كليسا را برانگيخت و آنرا نشانهاي از «مخالفت با قوانين آسماني، و زير پا نهادن مقررات پادشاهي» دانستند و ماماي نگون بخت را بعنوان جادوگر زنده زنده در تابهاي سوزاندند. در حدود 150 سال بعد هم انسان بيچارة ديگري كه قصد كمك به همنوعان خود را داشت، بر اثر تعصب و سنگدلي كشيشان مسيحي در آتش سوخت. اما با پيشرفت دانش رفته رفته خرافات نيز عقبنشيني كرد و تلاش قربانيان اين راه به ثمر رسيد. در اينجا نگاهي گذرا به تاريخ اين تلاشها خواهيم داشت.
در نيمه قرن هيجدهم شخصي به نام آنتوان مسمر در پاريس با ارائه نظريه مغناطيس حيواني هيپنوتيزم را پايهريزي نمود (مسمريزم). سالها بعد دكتر ژوزف ب. دولي استاد مامايي دانشگاه شيكاگو، هيپنوتيزم را تنها بيحس كننده بيخطر در مامايي و زايمان بيدرد معرفي كرد. در سال 1874 دكتر جيمز سيمپسون پروفسور مامايي اسكاتلندي اولين زايمان بيدرد استثنايي با استفاده از كلروفرم را انجام داد. اينكار اگر چه با مقاومت كليسا و مذهبيون مواجه شد ولي با پاي فشاري پزشكان سنت شكني چون جان اسنو بالاخره كليسا تسليم شد و ملكه ويكتوريا كه شاخص كليسا بود فرزندان هشتم و نهم خود را بدين روش بدنيا آورد (1853 و 1857). در سال 1920 نيكولايف و ده سال بعد ولفسكي و سپس گرانتلي ديك – ريد آرام آرام روش سايكوپروفيلاكسي را تكميل نمودند تا بالاخره در سال 1952 دكتر فرنانده لامازه متخصص زنان و مامايي فرانسوي تحت نام روش لاماز آنرا رسماً به جهانيان معرفي كرد. لاماز روش تنفس پي در پي را به روش سايكوپروفيلاكس كه در آن به آماده سازي ذهن انسان براي مقابله با درد بصورت شل گرفتن عضلات ميپردازند اضافه نمود. اين روش در اروپا، آمريكاي جنوبي، آفريقا، ايالات متحده امريكا و بعضي ازكشورهاي خاورميانه بكار برده ميشود. بعد از درگذشت دكتر لامازه، دكتر «پيرولاي» رئيس اين نهضت شده است.
در سال 1860 كوكائين توسط Albert Niemann بصورت كريستاليزه فراهم شد. حدود بيست سال بعد توسط Freud و Koller جهت مصارف پزشكي و بيحسي از آن استفاده كردند. به كمك تجارب Koller شخص ديگري به نام James Lenoard corning روش بيحسي نخاعي با كاكوئين را پايهريزي كرد. اين روش امروزه جهت زايمان بيدرد كاربرد فراواني دارد. استفاده از گاز نايتروس اكسايد در زايمان بيدرد مديون زحمات Minnitt است كه ماشين گاز و هوا را در سال 1933 اختراع كرد. و در سال 1965 در انگليس مخلوط نايتروس اكسايد و اكسيژن بنام Entonox توليد شد.
در ابتداي قرن بيست و يكم سازمان بهداشت جهاني با بررسي فراوان به اين نتيجه رسيد كه بهتر است بيمارستانها و زايشگاهها خود را به استاندارد بينالمللي بيمارستان دوستدار مادر و كودك نزديك سازند. در بيمارستان دوستدار كودك تمركز بر روي ترويج شير مادر و در بيمارستان دوستدار مادر توجه به حفظ صيانت و عزت نفس زائو و ترويج رفاه مادر قرار دارد. پرهيز از اعمال غير ضروري همچون تنقيه، سوندگذاري، رگ گرفتن، تراشيدن موهاي ناحيه و توصيه به تسكين درد زايمان به كمك روشهايي غير از داروهاي بيحس كننده و مسكن در پروتكل بيمارستان دوستدار مادرگنجانده شده است.
در ايران :
گاز انتونكس در زمان وزارت دكتر جهانشاه صالح وارد ايران نيز شد و فرح ديبا همسر پادشاه ايران با استفاده از آن رضا پهلوي را بدنيا آورد. پس از آن بصورت جسته و گريخته در بعضي بيمارستانها زايمان بدون درد به روشهاي مختلفي انجام ميشد.
در اصفهان :
در سال 1365 گاز نايتروس اكسايد توسط شركت درمان گاز كه با تلاشهاي بيوقفه مهندس مهدي عبدي پايهگذاري شد توليد گرديد و كشور از واردات آن بينياز شد. بدين ترتيب صرفهجويي ارزي فوقالعاده زيادي در اين مورد براي كشور فراهم گرديد. در سال 1367 انتونكس نيز كه مخلوط گازي نايتروس اكسايد و اكسيژن ميباشد توسط كارخانه همان شركت (واقع در اصفهان، روبروي پالايشگاه نفت) توليد شد. در ابتدا تحقيقات باليني اوليه در بيمارستان فيروز آبادي تهران انجام گرفت. در اصفهان نيز با حمايت و راهنمايهاي استاد دکتر محمود رحيمي اولين طرح تحقيقاتي انتونكس توسط آقاي دكتر مجتبي رحيمي صورت پذيرفت.پس از آن دكتر احسان طيبي در زرينشهر اين روش را بكار برد.
ششمين كنگره بيهوشي در اصفهان برگزار شد و من در غرفه درمان گاز به كمك مهندس سپهرداد رئيس كارخانه مزبور از اين گاز استنشاق كردم و به اثر آرامبخشي آن پي بردم. از آن پس مصمم شدم كه آنرا در زايمان بدون درد بكار برم. تلاشهايي كه بدين منظور انجام گرديد بطور خلاصه به شرح زير است:
1- تلاش براي متقاعد كردن هيئت مديره بيمارستانها و گروههاي زنان و بيهوشي آنها جهت پذيرش زايمان بيدرد. ولي در تلاش اول فقط بيمارستان جرجاني با مسئوليت دكتر حسين اخوان و به سفارش و تاييد دكتر ناصر فاتح (رييس انجمن بيهوشي اصفهان) آنرا پذيرفت و عملاً كار در آنجا با مساعدت مهندس مهدي عبدي شروع گرديد.
تزمن اين بود كه اگر ما يك كار خوب و اساسي در يك بيمارستان انجام دهيم ساير بيمارستانها نيز به تقليد از آن خواهند پرداخت و چنين نيز شد. ظرف يكي دو سال تقريباً تمام زايشگاههاي شهر اصفهان به اين امكان مجهز گرديدند.
2- تشويق ماماها به استفاده از اين روش و تقدير و تشكر از آنها در جشنهاي روز ماما(بتدريج متخصصين زنان نيز به انجام آن رغبت پيدا كردند).
3- رئيس دانشگاه علوم پزشكي اصفهان دكتر عباس رضايي در كميته كاهش سزارين براجرايي شدن اين پروژه اصرار نمودند.
4- كميته ترويج زايمان طبيعي و بدون درد به معاونت درمان پيشنهاد داده شد و تشكيل گرديد.
5- روشهايي نظير آنالژزي اپيدورال مداوم و سپس جايگزين كردن روش آنالژزي ساب آراكنوئيد به جاي آن، حضور همراه (شوهر) در زايشگاه و كلاسهاي آموزش قبل از زايمان، توانست محبوبيت زايمان بيدرد را بيشتر كند.
6- تحقيقات پژوهشي متعددي را در اين زمينه طراحي و اجرا گرديد.
1-6- بررسي اثرات مادري و جنيني انتونكس توسط دكتر حسين مشاوري
2-6- بررسي تفاوتهاي زايمان بيدرد اپيدورال و زايمان با درد از نظر مدت مرحله دوم و آپگار نوزادان توسط دكتر ميترا شكراني.
3-6- بررسي ضربان قلب جنين، انقباضات رحم و هموديناميك مادر در روش اسپاينال توسط دكتر ....
در عين حال كليه اثرات و عوارض احتمالي تمام روشهاي به كار رفته را مرتباً بررسي و سپس اصلاح ميشدند.
7- جهت اطلاعرساني بيشتر مقالات چندي در روزنامهها به چاپ رسيد كه ميتوان به مقاله چرا درد ؟ (نشريه درد) زايمان طبيعي بدون درد بهتر از سزارين است (جام جم) و زايمان طبيعي بدون درد (ايران) زايمان در خواب و زايمان در آب (نسل فردا) اشاره كرد.
8- آگهيهاي زيادي در روزنامهها به چاپ گرديد تا بتدرريج مردم با اين اصطلاح (زايمان بدون درد) آشنا شوند.
9- با پيگيري دكتر محمدعلي عطاري (معاونت درمان وقت) شوراي عالي بيمهها متعهد به پرداخت هزينه زايمان بيدرد شده و تعرفه آنرا براي انتونكس k14 و براي رژيونال آنالژزي k16 تصويب کردند.
10- پايگاه اينترنتيwww.zayman_bidard.com بطور موقت و شماره تلفن 6255646 جهت اطلاع رساني بيشتر راهاندازي شد.
11- همزماني افزايش آمار سزارينهاي الكتيو و نگراني وزارت بهداشت از آن در تب گسترش زايمان بيدرد بيشتر دميد و بالاخره آنها نيز متقاعد شدند بايد آلترناتيو زايمان بيدرد را جايگزين سزارين نمود.
12- بتدريج ساير بيمارستانها نيز متقاضي اطلاعات جهت راهاندازي زايمان بيدرد شدند و اينجانب با حضور در مراكز دعوت كننده زير توانستم تجارب خود را در اختيار آنها قرار دهم.
1-12- مركز بهداشت و درمان مباركه
2-12- مركز بهداشت و درمان نجفآباد
3-12- مركز بهداشت و درمان خمينيشهر
4-12- مركز بهداشت و درمان نائين
5-12- مركز بهداشت و درمان خوانسار
6-12- مركز بهداشت و درمان شماره يك اصفهان
7-12- مركز بهداشت و درمان شماره دو اصفهان
8-12- مركز بهداشت و درمان فلاورجان
9-12- دانشگاه علوم پزشكي قم
10-12- دانشگاه علوم پزشكي مشهد (بيمارستان امام رضا، بيمارستان مهر، بيمارستان پاستور)
11-12- دانشگاه علوم پزشكي شيراز
12-12- دانشگاه علوم پزشكي تهران (بيمارستان فيروزگر)
13-12- بيمارستان قائم ايلام
14-12- بيمارستان شوش تأمين اجتماعي تهران
15-12- بيمارستان سلمان فارسي بوشهر
16-12- بيمارستان الزهراء اصفهان
17-12- بيمارستان حضرت زهراء اصفهان
18-12- بيمارستان مهرگان اصفهان
19-12- بيمارستان عيسيبن مريم اصفهان
20-12- بيمارستان صدوقي اصفهان
21-12- بيمارستان گلديس شاهينشهر
22-12- بيمارستان بهشتي اصفهان
23-12-بيمارستان شريعتي اصفهان
24-12--بيمارستان اميرالمومنين اصفهان
25-12-دانشگاه علوم پزشکي قزوين
26-12- دانشگاه علوم پزشکي اراک
13-كنفرانسهاي متعددي جهت ماماها، كادر بهداشت خانواده و مادران باردار نيز برگزار گرديد كه ميتوان به نشست سراسري جمعتيت مامايي در بندرانزلي، جمعيت مامايي اصفهان، همايش نوآموزي زايمان بيدرد فلاورجان و قم اشاره نمود.
14- با ارائه پروتكل زايمان بيدرد در اجلاس سراسري معاونين درمان در اصفهان وزارت بهداشت و خصوصاً معاون سلامت آن (دكتر اكبري)خواهان گسترش آن شده و با پيگيريهاي دكتر عازمي خواه و دكتر يماني الگوريتم اجرايي مربوطه تهيه شد.
15- در سال 1381 كلاسهاي آمادگي جهت زايمان طبيعي بدون درد با همکاري تعدادي از ماماهاي فعال شهر راهاندازي گرديد که در آن زوجين با مسائل مربوط به حاملگي، ورزشهاي دوران بارداري، تكنيكهاي غيردارويي زايمان بيدرد از جمله روش لاماز، آشنا ميشدند.از آنجا بود كه اعضاء اكيپ زايمان بيدرد بتدريج تكميل شد و روز به روز به تعداد آنها اضافه گرديد.
16-جذابيت كار را با آوردن شوهر به زايشگاه بيشتر نموديم و مردم احساس كردند قدمي به سمت زايمانهاي كشورهاي پيشرفته نزديكتر شدهاند.
17- در حال حاضر پيشنهاد ميشود تلاش خود را بر روي گروه هدف يعني مادران باردار و همسران آنها متمركز كرده و با تدارك بانك اطلاعاتي زنان باردار ليست اسامي و آدرس و تلفن تمام مادران باردار داراي پرونده بهداشتي را جمعآوري نموده تا بطور مداوم آنها را به به زايمان طبيعي و پرهيز از سزارين الكتيو ترغيب نمود.
18- در اين راه جزوه، پمفلتهاي آموزشي و فيلمهايي نيز تهيه شده است كه در اختيار علاقمندان قرار ميگيرد.
19- برآنيم كه زايمان در آب را نيز به اين مجموعه اضافه كنيم.
روشها :
بيش از 150 سال است كه زايمان بدون درد يا كم درد در دنيا شروع شده است و بيش از 150 روش در اين زمينه شناخته شده است. من آنها را به دو دسته كلي دارويي و غيردارويي تقسيم ميكنم.
روشهاي غيردارويي عبارتند از :
- سايكوپروفيلاكسي (لاماز - رفيكسولوژي
- تمركز - شياتسو
- موزيك - آروماتراپي
- هومئوپاتي - گياه درماني
- طب فشاري - طب سوزني
- لمس درماني - تحريك الكتريكي پوست
- استئوپاتي - هيپنوز
- ورزش -گرما، سرما - آب درماني - زايمان در آب - تغيير مكرر پوزشين زائو
- بيوفيدبك - دعا - انرژي درماني - آموزشي - حمايت روحي
- حمايت اجتماعي - حضور شوهر - ....
روشهاي دارويي عبارتند از :
- استنشاق هوشبرها -استنشاق انتونكس - داروهاي عضلاني - داروهاي وريدي
- تزريق پوستي آب مقطر - اپيدورال آنالژزي - ساب آراكنوئيد آنالژزي
- تزريق داخل كانال زايمان (پاراسرويكال و پودندال)
روش انتخابي ما چنين است :
1-آموزش زن باردار
2-استفاده از حضور همراه بر بالين وي
3-بکارگيري انتونکس
4-تجويز پتدين
5-در صورت نياز،تزريق فنتانيل در ساب آراکنوييد(بيدردي از کمر)
هر گاه كه رضايتمندي بدست آيد
در همان مرحله توقف ميشويم.(بيدردي گام به گام بر حسب نياز)
+تجارب :
از سال 1379 كه قدم در اين راه گذاشتيم نشيب و فراز فراواني را طي نموديم. افت و خيزهاي مسير راه موجب ريزشها و رويشهاي جديدي در كارمان گرديد و باز هم قطعاً اشتباهاتمان كمتر خواهد شد. زيرا در ايران اين كار جديدي است و سابقة عملي چنداني ندارد. درست است كه پزشكان دلسوزي بصورت موردي قبلاً به انجام آن مبادرت ورزيدهاند ولي كسي بطور سيستماتيك و متمركز سعي بر روتين نمودن آن در همه مراكز ننموده است. در دورة آموزش بيهوشي نيز خود من كه تحصيل كردة دانشگاه اصفهانم كار عملي در زمينة درد زايمان بويژه از نوع رژيونال نداشتهام.
اينك براي آنان كه مشتاق ادامه راهند نكات چندي را متذكر ميشويم شايد مفيد افتد:
1- محيط خود را بشناسيد و با گروههاي مرتبط با كارتان هماهنگي لازم را بعمل آوريد (مديريت، بيمهها، حسابداري، متخصصين زنان، ماماها، اطفال و ساير همكاران بيهوشي).
2- آماري از سزارينها، استفاده از واكيوم و آپگار نوزادان را قبل از شروع كار تهيه كنيد تا چند ماه بعد بتوانيد آنها را با هم مقايسه كنيد.
3- زوجين متقاضي زايمان بيدرد را كاملاً توجيه كنيد تا انتظار غلطي از زايمان بيدرد نداشته باشند.
4- روشها را گام به گام پيش ببريد.
5- اگر از مخدرهاي وريدي (انفوزيون فنتانيل) و ساب آراكنوئيد توأم استفاده شد بايد وقتي زائو روي تخت ليبر ميرود 0.4mg نالوكسان بصورت آهسته وريدي به او تزريق شود تا اثر مخدرها از جنين ريورس گردد. همچنين در مواردي كه ماما يا پزشك زنان از پتدين IM يا IV بيش از 50mg استفاده كرده است تزريق نالوكسان به مادر را فراموش نكنيد.
6- در همه موارد اسپاينال با مخدر بهتر است اكسيژن بطور مداوم تجويز گردد بويژه اگر زايمان و خصوصاً مرحله دوم آن طولاني شده است و احتمال ميدهيد آپگار نوزاد پايين بيايد (اگر ضربان قلب نوزاد كم شده يا در آمنيوتيك مكونيوم مشاهده نموديد حتماً تجويز اكسيژن و نالوكسان به مادر را مدنظر داشته باشيد).
7- در همة زايمانها (چه با درد چه بدون درد) امكانات احياء نوزاد و داروهاي مربوطه آماده و در دسترس باشد. براي احياء نوزاد T-piece به مراتب بهتر از آمبوبگ ميباشد.
8- در استفاده از انتونكس موارد زير را توصيه ميكنيم:
1- ابتدا زائو و همراهش توجيه شده و رضايتنامهاي اخذ گردد.
2- كپسول گاز انتونكس را قبل از مصرف چندين مرتبه تكان داده تا گازهاي اكسيژن و نايتروس اكسايد خوب مخلوط شود.
3- از تهويه هواي اطاق اطمينان حاصل كرده و دماي اتاق بايد بالاي 10 درجه سانتيگراد باشد.
4- اگر گيوينگ ست (مانومتر، شيلنگ و ماسك و دريجه وابسته به مصرف كه پشت آن كلمه EASE نوشته شده است) از كپسول جداست آنرا روي شير كپسول نصب نمائيد. براي اين كار ابتدا كلاهك فلزي روي كپسول پر شدة جديد را باز كنيد. شير روي كپسول پر با لفاف پلاستيكي سفيد رنگ كه روي آن آرم و نام درمان گاز نوشته شده است محافظت گرديده. اين لفاف را باز نموده و كليپس پلاستيكي U شكل قرمز روي شير را هم برداريد. حالا گيوينگ ست را روي شير نصب كنيد. بگونهاي كه دو برجستگي داخل مانومتر در دو سوراخ يك طرف شير قرار گرفته و پيچ دندانهدار در فرورفتگي طرف ديگر بسته و سفت شود.
5- شير روي كپسول با آچار پلاستيكي مخصوص آن باز شود (خلاف جهت عقربههاي ساعت).
6- در هنگام شروع درد ماسك را روي صورت زائو محكم نگه داشته و زائو به انجام تنفسهاي آهسته و عميق تشويق گردد. قسمت باريك ماسك روي بيني و قسمت گرد و انحنادار آن روي چانه فرد قرار داده شود. دستي كه ماسك را نگه ميدارد بايد روي قسمت محدب پشتي ماسك قرار گيرد. دست نبايد در پشت دريچه وابسته به مصرف كه روي آن كلمه آبي رنگ EASE نوشته است گذاشته شود، زيرا باعث شكستن دريچه خواهد شد.
7- صحت تنفسهاي زائو را حتماً كنترل نموده و مرتب به او مدل تنفسي زيرا گوشزد نمائيد.
«دم عميق – مكث در پايان دم – باز دم آهسته – استراحت»
دم و بازدم هر دو درون ماسك انجام شود. زماني كه درد (انقباض رحم) به پايان رسيد زائو بايد ماسك را از روي صورت خود برداشته و از هواي اتاق استنشاق نمايد.
8- در صورتيكه همكاري زائو مختل شود يا هوشياري او كاهش يابد تجويز گاز را قطع نموده و به جاي آن اكسيژن داده شود.
9- شخص باردار را از بروز علائم زير آگاه كرده تا از ترس و اضطراب وي كاسته شود. اين عوارض بيخطر و گذرا عبارتند از : «سرگيجه – خواب آلودگي – احساس سبكي سر – رخوت و سستي – گزگز و مورمور نوك انگشتان و دور لبها – خشكي دهان (كه با نوشيدن چند جرعه آب برطرف ميشود)».
10- به زائو گفته شود كه اين گاز درد شما را تا ميزان بسيار زيادي كاهش ميدهد و آنرا به حد يك درد قابل تحمل و مختصر تخفيف ميدهد ولي ممكن است در نهايت اندكي از درد زايمان را حس نمائيد اگر چه اين درد قابل تحمل خواهد بود.
11- انتونكس با داروهاي مامايي از قبيل اكسي توسين، پتدين و آتروپين تداخل اثر ندارد.
12- اين گاز اثر سوئي روي جنين و ضربان قلب او نداشه و شلي رحم نميدهد.
13- در مواقعي كه درد وجود ندارد ماسك را كنار گذاشته و اجازه دهيد زائو از هواي اتاق استنشاق كند. در صورتيكه در چنين موقعي نشت گاز از درون ماسك ادامه يابد داخل آن محكم فوت كنيد تا جريان گاز قطع شود.
14-پس از پايان كار، شير روي كپسول با آچار مربوطه بسته شود (در جهت عقربههاي ساعت)
15- وقتي عقربه زرد روي مانومتر به منطقه قرمز رسيد نشانه خالي شدن كپسول است و بايد نسبت به تعويض آن اقدام نمود.
16 –قبل از تعويض بايد ابتدا شير روي كپسول بسته شود، سپس دگمه آبي پشت دريچه وابسته به مصرف كه روي آن كلمه EASE نوشته شده است فشار داده شود تا گاز باقيمانده در شيلنگ تخليه شود، سپس پيچ دندانه دار باز شود. حالا گيوينگ ست را برداشته و طبق توضيح بند 4 روي كپسول جديد نصب كنيد.
17- كپسول حتماً با ترالي مخصوص حمل و نقل شود و حائلهاي ترالي بايد بسته باشد.
18- موقع انتقال كپسول خالي به شركت درمان گاز كلاهك فلزي مربوطه بايد روي سر كپسول قرار گيرد.
19-جهت حفاظت از گيوينگ ست، بهتر است روي ترالي يك جيب پارچهاي نصب شده و گيوينگ ست در مواقعي كه بلااستفاده است درون آن گذاشته شود.
20- پس از پايان كار علاوه بر تكميل برگ بيهوشي پرونده مادر، در شرح زايمان و پرونده نوزاد نيز جمله «زايمان بيدرد با انتونكس» ثبت گردد.
21- ماسك قبل و پس از استفاده براي هر زائو بايد با آب گرم و صابون مايع شسته شود. ديافراگم و قطعه داخلي دريچه وابسته به مصرف (دايره فلزي سوراخدار) نيز پس از چند زايمان بايد به همان روش شسته شده و خشك گردد.
22- هيچگاه شير روي كپسول و قسمت متصل شونده گيوينگ ست به آن نبايد روغني يا چرب باشد.
23- واشر كوچك لاستيكي مشكي رنگ قسمت ورودي گاز به داخل گيوينگ ست هر چند ماه يكبار كنترل شده و در صورت لزوم تعويض گردد.
24- در صورتيكه نشت ناگهاني و شديد گاز از گيوينگ ست روي دهد فقط كافيست با آچار مربوطه شير كپسول بسته شود. به هيچ وجه سعي نكنيد با دست جلوي نشت گاز را بگيريد زيرا موجب يخزدگي و سوختگي شديد پوست ميگردد
9- درصورتي كه آنالژزي كافي با انتونكس بدست نيايد ميتوان از همراهي مخدرها استفاده نمود. پتدين 50-100mg IM يا IM/IV معمولاً توسط كادر مامايي تجويز ميگردد و تأثير سينرژيستيك با انتونكس دارد. انفوزيون آهسته 50-100mg فنتانيل در 500mL نرمال سالين نيز مفيد است ولي بايد دقايقي قبل از بدنيا آمدن بچه تجويز آن قطع شده و اگر پتدين نيز قبلاً تزريق شده است بايد 0.4mg نالوكسان آهسته به مادر IV تجويز نمود.
10-در مواردي كه پاسخ به انتونكس از نظر زائو رضايتبخش نباشد و درخواست روش رژيونال داشته باشد يا نسبت به پيشنهاد آن موافقت نشان دهد از تزريق ساب آراكنوئيد 50-100mg فنتانيل با نيدل نمرة 27 يا 29 ميتوان بهره گرفت. تأثير آن خيلي سريع بوده و تا 10-15min بعد حداكثر اثر خود را نشان ميدهد. عمدتاً درد را بطور كامل سركوب ميكند و رضايتمندي صد در صد ايجاد ميكند.
11- زمان انجام رژيونال آنالژزي بايد بعد از تثبيت فاز فعال زايمان باشد. در پرايمي پارها پس از ديالاتاسيون 4-5cm و در مولتي پارها در 3-4cm ميتوان اين روش را بكار برد. ماماها به ما گفتهاند كه پس از انجام اسپانيال آنالژزي ما به تجربه دريافتهايم كه ديلاتاسيون و افاسمان زودتر پيشرفت ميكند و معمولاً سريعتر فول ميشود. شايد دليل آن ريلاكس شدن سرويكس باشد همان اثري كه در كتاب بيهوشي در مامايي اشنايدر و لوينسون براي پتدين ذكر شده است. من خودم ديده ام كه در بعضي موارد تزريق پتدين برخلاف پيشبيني و هدف ماماي تزريق كننده هيچ تأثيري در تسريع فول شدن نداشته است . همينطور اسپانيال آنالژزي نيز در بعضي موارد تسريع كنندة مرحله اول و در بعضي موارد بيتأثير (از نظر مدت مرحله اول) بوده است. شايد اين گروه همانهايي هستند كه نسبت به پتدين مقاومند. بايد متذكر شوم عملاً ماماها پتدين را نه به منظور بيدردي بلكه اغلب با هدف تسريع در پيشرفت زايمان تزريق ميكنند در آناليز آماري نيز تفاوتي در مرحله اول زايمان گروه با درد و گروه اسپانيال آنالژزي مشاهده نكرديم.
12- اگر در انجام ساب آراكنوئيد آنالژزي عجله شود و زودتر از فاز فعال انجام گردد ممكن است ارست زايماني رخ دهد. (در اپيدورال نيز)
13- اولين عارضه فنتانيل ساب آراكنوئيد خارش است در هر نقطهاي از بدن ميتواند بوجود آيد در همان دقايق اول خارش ديده ميشود و ما جهت تأييد صحت اسپانيال زائو را مرتب تحت نظر داريم. با مشاهده اولين حركت دست زائو براي خاراندن بدن، ميفهميم كه تكنيك درست انجام شده است. اثر آنالژزيك آن نيز در همين موقع شروع ميشود. اگر خارش بيش از اندازه زائو را اذيت ميكند ميتوان 0.1-0.2mg نالوكسان IV تزريق كرد تا خارش برطرف شود بدون آنكه روي بيدردي اثر نامطلوب بگذارد.
14- بايد تزريق در پوزيشن نشسته انجام شود يا اگر زائو قادر به همكاري نيست بلافاصله پس از تزريق بايد نشانده شود تا از گسترش دارو به بالا جلوگيري شود (اگر چه فنتانيل بسيار ليپوفيل بوده و غشاء نخاع نيز چربي بسيار دارد و دارو بيشتر در همان ناحيه لومبار باقي ميماند) ما معمولاً بمدت 30min يا بيشتر او را در پوزيشن نيمه نشسته (يعني زير سر تا حدود 60 درجه بالاتر آورده شود) قرار ميدهيم و تا پايان زايمان براي او اكسيژن با نازال كانولايا با ماسك تجويز ميكنيم. به هر حال تاكنون آپنه مشاهده نكردهايم ولي علي رغم باقي ماندن تعداد تنفس در حدود 20min گاهاً ممكن است O2 saturation تا حد 85-90% افت ميكند كه با تجويز اكسيژن يا تشويق به تنفس عميق بلافاصله اصلاح ميشود (حتي بدون نالوكسان).
15- يكي ديگر از اثرات اين روش sedation و خواب آلوده شدن ميباشد كه در بعضي موارد رخ ميدهد ولي وجود خارش معمولاً مانع خوابيدن زائو ميگردد البته در موارد نادري خارش روي نميدهد. انقباضات نيز مرتباً او را از خواب آلودگي خارج ميكنند.
16- بمنظور پيشگيري از سردرد پس از LP بايد از نيدل ريز استفاده كرد. 27 و 29 بهتر است (جهت تهيه ميتوانيد با 09131282108 تماس بگيريد).اگر نيدل 25 بكار رود احتمال سردرد بيش از اسپانيال براي ساير اعمال جراحي است زيرا هنگام زايمان بدليل زور زدن فشار ICP بالا ميرود و نشت مايع از سوراخ ايجاد شده در دورا بيشتر ميباشد پس احتمال سردرد بيشتر است بنابراين در مواردي كه نيدل 25 بكار ميرود بصورت پروفيلاكتيك ميتوان اپيدورال بلاديچ نمود؛يا اينكه پس از زايمان سرم قندي 5% - 3-2 ليتر در بخش طي 24 ساعت تجويز گردد. آمپول دگرامتازون 8-24mg نيز در درمان سردرد مؤثر است. استراحت در بستر، خوردن مايعات فراوان، پوزيشن پا بالا و بستن شكمبند (افزايش دهنده فشارر اپيدورال) و آمپول پيرالژين نيز در تسكين سردرد مؤثرند.
17-اثرات ديگري كه ممكن است به تزريق ساب آراكنوئيد فنتانيل نسبت داده شود عبارتست از: افتگذاري ضربان قلب جنين، كاهش مدت انقباضات در نيم ساعت اول پس از تزريق، كاهش مختصر و گذراي فشار خون سيستوليك مادر (در ده درصد موارد افت فشارر خون آنهم در حد 10% كاهش مشاهده كرديم). در مصرف انتونكس در حالي كه مدت كنتراكشن بدون تغيير مانده است بعضي زنان ابراز ميكنند كه طول مدت دردشان با انتونكس كاهش مييابد نه شدتش و بعضي ديگر كاهش شدت درد را بيان ميكنند.
اگر افت ضربان قلب جنين رخ دهد زائو را به پهلو خوابانده، اكسيژن تجويز كرده و اكسي توسين را قطع كنيد تا ضربان به حال عادي برگردد اگر چه شيوع افت ضربان قلب در دو گروه با درد و بيدرد با اين روش يكسان ميباشد . (< 5%)
18-آنالژزي اسپانيال تأثيري در حس و حركت ندارد بنابراين زن ميتواند روي تخت ليبر براحتي همكاري نمايد. بهتر است در طول مرحله اول او را تشويق به راه رفتن در زايشگاه و يا تغيير گاه به گاه پوزيشن نمائيم(استفاده از صندلي بادي پيشنهاد خوبي ميباشد).دستشويي رفتن و تخليه مثانه به پيشرفت زايمان كمك مي كند. جهت تقويت قدرت بيرون راندن بچه بايد نحوه زور زدن زائو را اصلاح كرد. بهترين پوزيشن آن است كه زن رانهايش را با دستهايش گرفته و بداخل شكم بكشد در عين حال بايد به حال نيم خيز درآمده و گردن و سرش را رو به جلو نگه دارد و پس از يك دم عميق زور مداوم و طولاني بدهد و بعد بازدم انجا شود. در بين انقباضات بايد او را استراحت داد و اكسيژن تجويز كرد تا خستگي عضلات برطرف شود.
حضور شوهر
ما در بيمارستانهاي جرجاني ، عيسيبن مريم و مهرگان ميتوانيم از حضور همراه خصوصاً شوهر در زايشگاه كمك بگيريم. اين موضوع شايد جذاب ترين موضوع زايمان بيدرد براي خانوادهها ميباشد. البته ما در تلاشيم كه دانشگاه و وزارتخانه را مجاب به لغو ممنوعيت همراه و شوهر در زايشگاه نمائيم. همراه بايد توجيه شود كه حضور او در زايشگاه بمنظور حمايت روحي رواني زن باردار است نه دخالت در امور مامايي. بهتر است قبلاً در كلاسهاي آمادگي زايمان بيدرد شوهر يا همراهي كه قرار است در كنار زائو در زايشگاه باشد آموزشهاي لازم را ديده باشد تا بتواند در كنترل و غلبه بر درد به زن كمك نمايد.
زايمان در آب
آب آرامش بخش است. هر از گاهي به صداي جاري شدن آب يا باران يا امواج دريا گوش دهيد تا احساس آرامش نمائيد. اگر به آب مدتي با تمركز نگاه كنيد آرامش مييابيد. اگر در آب وارد شويد يا زير دوش آب برويد نيز آرامش مييابيد. بنابراين حس شنيدن، ديدن و لمس كردن آب ميتواند آرامش دهنده باشد. در زايشگاه اگر وان آب وجود داشته باشد ميتوان آنرا با آب گرم پر كرد و زن را در آن قرار داد. احساس ريلاكس شدن و كم شدن احساس وزن ميتواند احساس خوب در او ايجاد كند. در صورتي كه زايمان طولاني شده است و باردار خسته شده ميتوان براي تسكين و رفع خستگي، براي او امكان دوش آب گرم را فراهم نموده و زير دوش شانهها، كمر و اندامش را ماساژ داد.
موزيك
تمركز نمودن روي صداي موزيك حواس زائو را از درد به سوي موزيك معطوف ميكند و ميتواند روش خوبي باشد ولي دردها اگر خيلي شديد باشد موزيك غيرقابل تحمل خواهد بود. ما در مواردي كه درد را با روش رژيونال از بين بردهايم بمنظور ايجاد يك خاطرهاي خوش براي مادر و سرگرم نمودن او از موزيك ويدئو استفاده ميكنيم.
كلاسهاي آمادگي زايمان بدون درد
اولين گام در زايمان طبيعي آموزش زن باردار است. زنان گاهاً ديد مثبتي نسبت به زايمان ندارند و حتي برخي تصورات غلط و موهومي از آن دارند كه موجب بروز اضطراب و يا وحشت از زايمان در اواخر بارداري ميگردد. آموزش هر چه زودتر بهتر است شروع شود. توضيح مراحل مختلف بارداري و زايمان و بازگو كردن مكانيسمهايي كه در بدن جهت كمك به مادر بسيج ميشوند از نگرانيهاي زنان خواهد كاست. در اين كلاسها مطالب مفيدي در بارة بهداشت بارداري، تغذيه، كار، استراحت، واكسيناسيون، تولد و بچهداري ارائه خواهد شد.
ورزش در حاملگي
همچنين ورزشهاي مخصوص حاملگي با حضور ماما و مربي دوره ديده ميتواند نه تنها روحيهاي شاداب و با نشاط به آنها بدهد، بلكه از لحاظ بدني نيز آنها در وضعيت جسماني قوي و مناسبي براي زايمان نگه ميدارد.
ما هفتهاي يك جلسه ورزش نيم ساعته داريم و پس از آن بمدت نيم ساعت نيز تكنيكهاي Relaxation و آمادگي روحي براي زايمان (افزايش اعتماد به نفس) را برگزار ميكنيم. گروه آموزش ديده درد كمتري را در زايمان تجربه ميكنند، رضايتمندي بيشتري داشته و جهت بيدردي درخواست كمتري از داروها دارند.همچنين با همت خانم رضوان صفري مربي درجه يک ورزش کتابي در باره ورزشهاي دوران بارداري تهيه گرديده که متن آن در زير آورده شده است.
بنام خداوند زيبائيها
از طبيعي ترين خواسته هاي بشر ابقاع نسل است. با توجه به پيشرفت علوم به خصوص علوم پزشکي امروزه حاملگي و زايمان پديده اي کاملاً طبيعي و بي خطر شده است ولي با اين همه يک خانم باردار همواره نگران زايمان و دردهاي همراه آن است يکي از روش هايي که در حال حاضر جهت قابل تحمل نمودن درد زايمان بکار مي رود آماده سازي مادر از طريق تمرينات ورزشي قبل از زايمان است.
زنان در طول بارداري از تصوير تغيير يافته بدن آگاه هستند و در مورد وزن و شکل و حالت ماهيچه ها نگران مي باشند. بسياري از زنان در بارداري خود را به ورزش بدني منظم عادت مي دهند؛ ديگران احتمالاً نياز به انجام يک فعاليت بدني را احساس مي کنند تا به آن ها کمک کند با سختي هاي بارداري کنار آيند و براي زايمان آماده گردند و در آن زمان آنها بيشتر به توصيه هاي بهبود وضعيت خود راغب هستند. با اين حال، علي رغم منافع مورد قبول جسماني و رواني ورزش، توصيه نامناسب يا غلط در مورد فعاليت مي تواند براي مادر يا جنين مضر باشد و بنابراين اطمينان يافتن از روز آمد بودن و پايه علمي داشتن توصيه هاي پيشنهادي حائز اهميت است.
در اينجا سه دسته از فعاليتهايي که زنان در طول بارداري انجام مي دهند ذکر مي گردد :
· فعاليت بدني: که توسط کاسپرسن (1985، Caspersen ) تشريح گرديد. اين اعمال در قالب هر گونه حرکت بدني عضلاني که منجر به مصرف انرژي گردند مي باشد، از جمله فعاليتهاي روزمره زندگي همچون کار و فراغت به همان ميزان ورزشهاي ائروبيکس (نرمشي) و غير انئروبيکس .
· تمرين بدني : که در قالب فعاليتهاي ساختاري و غير رقابتي (مسابقه اي ) دوران فراغت در نظر گرفته مي شوند و با تحرکات مکرر بدني همراه هستند همچون ائروبيکس (نرمشي)، پياده روي، دوچرخه سواري، شنا، رقص و آهسته دويدن، که عموماً به عنوان ابزار پيشرفت تندرستي، کاهش استرس و حفظ تناسب بکار گرفته مي شوند.
· ورزش: مستلزم فعاليت بدني سازمان بندي شده مي باشد، قوانيني بر آن حاکم هستند و در اصل رقابتي است، همچون بازيهاي گروهي.
قابليت بدني يک زن را عوامل مربوط به نحوه زندگي، وراثت و ميزان و نوع فعاليت بدني که انجام مي دهد تعيين خواهند کرد. فعاليتهاي ائروبيک به توانايي قلبي – تنفسي در تامين اکسيژن و انرژي در طول فعاليت بدني و حذف فرآورده هاي اضافي ايجاد شده مربوط مي گردد. ورزش غير ائروبيک بسيار فشرده است و به علت در دسترس بودن بيش از اندازه اکسيژن، باعث مي شود سلولهاي ماهيچه اي به متابوليسم غير ائروبيک باز گردند. اين نوع ورزش تنها براي مدت زمان کوتاهي مي تواند ادامه يابد زيرا از متابوليسم غير ائروبيک در درون سلولها اسيد لاکتيک توليد مي گردد، که براي برطرف کردن آن اکسيژن لازم است. ورزش غير ائروبيک شامل به سرعت دويدن، پرش از ارتفاع و وزنه برداري مي باشد. ضمن اينکه تحقيق در مورد ورزش غير ائروبيک در زن باردار غير اخلاقي است، بررسي ها در مورد قابليت ائروبيکي بارداري مي تواند خطرات نهفته در ورزش غير ائروبيک را مشخص نمايد (1987، Wallace ).
شدت، مدت زمان و تعداد جلسات ورزشي در بارداري بايد در سطحي باشد که موجب درد، نفس تنگي يا خستگي نگردد و زنان بايد تقويت شوند تا بدنشان آماده پرهيز از آسيب يا ضربه (روحي) باشد زنان غير فعال
مي توانند با اطمينان و به تدريج ورزش ائروبيک را در طول بارداري همچون پياده روي، دوچرخه سواري و شنا آغاز نمايند اما فعاليتهايي که در آن خم شدن، پريدن، دويدن و پيچيدن واحتمال آسيب وجود دارد بايد پرهيز شوند.
تأثيرات بدني ورزش در بارداري
واکنش قلبي – عروقي : ورزش در بارداري موجب افزايش فعاليت و بازده قلبي مي گردد درست همانند آنچه در اين زمان از لحاظ بدني در حال رخ دادن است ( به ترتيب 20% و 40% ) (1996، Hyhen). در طول سه ماهه سوم ورزش يک افزايش اضافي در برون ده قلب را موجب مي گردد، با اين حال براي مادر يا جنين مضر اعلام نشده است به شرط آنکه از طول مدت محدود برخوردار باشد. امنيت مادر و جنين در جريان ورزش شديد و طولاني هنوز در حال بررسي است (1992، Doorn).
ورزش در بارداري بر روي توزيع ناحيه اي جريان خون، در مقايسه با حالت غيربارداري، اثرات متفاوتي دارد. در جريان ورزش خون به سمت ماهيچه ها و پوست و به دور از احشاء ، منحرف مي گردد، در حالي که در طول بارداري خون به سمت کليه ها، رحم و پوست مي رود (1996، Hyhen). کاهش جريان خون کبدي در طول ورزش متعادل حدوداً 50% است و اين نگراني وجود دارد که ممکن است بطور مستقيم بر روي انتقال اکسيژن به جنين اثر گذارد. گرچه، تغييرات نرمال دوران بارداري همچون افزايش در حجم پلاسما، Erythrocytes و بازده قلبي تغيير جريان خون را در طول فعاليت بدني جبران مي نمايد. البته، يک افزايش در جريان خون رحم بلافاصله پس از توقف تمرين بدني يافت شده است (1956 Morris,) ، اما تناوب هايي در ضربان قلب جنيني و نيز Brady Cardia (1984 Artal, ) و Tachycardiu (1985 Collings, ) مشاهده گرديده است.
بنابراين از نقطه نظر قلبي – عروقي مشخص مي گردد که تمرين آرام و متعادل در طول بارداري براي سلامت طبيعي مادر يا جنين مضر نيست، اما براي زن نياز مبرمي وجود دارد که خود را پيش از شروع ورزش گرم نمايد تا جريان خون به سمت ماهيچه ها آسان گردد و نيز بايد در پايان، مدتي را استراحت کند تا ضربان قلب و بازده قلبي به حالت قبل از ورزش بازگردند. همچنين اين نکته حائز اهميت است که مادر نبايد به آساني ورزش را بطور ناگهاني بدون انجام مرحله استراحت متوقف سازد، در غير اين صورت خون در ماهيچه ها جمع گشته و باعث توقف توزيع مجدد خون به ديگر ارگانهاي اصلي مي شود.
اثرات ريوي : در طول ورزش کردن مصرف اکسيژن افزايش مي يابد، اما اين امر با پيشرفت حاملگي در زناني که در ورزش آرام و متعادل زياده روي مي کنند بيشتر مي گردد. جالب است بدانيم، مصرف اکسيژن در زنان بارداري که مبادرت به فعاليت شديد مي کنند بسيار کمتر است، که اين امر ناشي از برگشت فيزيولوژيکي هيپوکسي در بافت هاي بدن مي باشد (1986 Artal,).
توانائي ائروبيک (هواگيري) احتمالاً با پيشرفت حاملگي کاهش مي يابد، که منجر به کاهش فعاليت بدني مي شود، با اين حال مشخص نيست اين امر آيا به ناتواني در انتقال اکسيژن و دي اکسيد کربن از جو به سلولها مربوط
مي گردد يا به کاهش در شدت ورزش (1986 Artal, ) . عموماً زنان باردار به مختصات ريوي ورزش بخوبي پاسخ مي دهند زيرا در اين زمان تهويه اضافي رخ مي دهد.
اثرات تنظيم دما : ميزان سوخت و ساز بدن و توليد گرما در طول ورزش افزايش مي يابند، که منجر به نياز در اتلاف بيشتر گرما مي گردد؛ اکثر آن از طريق تبخير و در صورت ورزش در آب از طريق آن دفع مي گردد. در زناني که به ورزش کردن عادت دارند، افزايش دماي دروني ميان 1/0 و 3/1 درجه سلسيوس بالاتر از ميزان مبنا اعلام شده است (1985 Clapp, ) و نبايد از 39 درجه سلسيوس تجاوز کند. برنامه هاي ورزشي براي زنان باردار بايد در جهت پاسخگويي به افزايش وزن مادر و اجتناب از خطر فشار خون تنظيم گردند و بايد به آنها توصيه شود تا در شرايط مرطوب و بسيار گرم در طول يک بيماري عصبي از ورزش کردن اجتناب کنند ( زنان باردار همچنين بايد به همان دلايل به سونا نروند). زناني که سابقه ورزش کردن ندارند اگر به ورزش بي مقدمه مبادرت ورزند ممکن است براي اتلاف گرما با مشکل مواجه گردند و بطور ناگهاني باعث کاهش جريان خون در رحم (1976 Oakes,) و اثرات ژنتيکي بر روي بافت جنيني مي شود (1978 Miller, ) . افزايش دماي مادر همچنين باعث افزايش درخواست جنين به اکسيژن خواهد شد و سرانجام مي تواند به کمبود اکسيژن در بافت بدن و مرگ احتمالي جنين منجر گردد (1998 Charles,). زنان بايد در ورزش از لباس مناسب و گشاد استفاده نمود و مرتباً مايعات اضافي مصرف کنند.
اثرات آنوکريني و متابوليکي: در طول ورزش در افراد غير باردار جذب گلوکز در ماهيچه ها افزايش مي يابد اما در اثر افزايش توليد گلوکز هپاتيکي از هيپوگليسمي جلوگيري مي شود. همچنين متابوليسم سوخت، به وسيله افزايش گلوکاگن، کورتيزل، هورمون آدرنوکرتي کوتونيک، اپي نفرين، نوراپي نفرين و کاهش در سطح انسولين تحت تأثير قرار مي گيرد. در طول فعاليت ائروبيک حساسيت افزايش يافته انسولين در ماهيچه ها امکان سوخت و ساز و اکسيده شدن چربي را فراهم مي آورد، که ميزان مصرف (تحليل) Glycogen
ماهيچه ها را کاهش مي دهد.
در زنان باردار ذخيره گلوکز ثابت باقي مي ماند يا بکارگيري بعدي آن کاهش مي يابد (1983 Platt,؛ 1981 Arral, ) و احتمالاً براي مصرف گلوکز جنيني ناکافي است. آرتال (1981 Artal,) افزايشي را در Glucagon و سطح يکنواختي از انسولين را در زناني که ورزش آرام انجام مي دهند پيدا کرد، اما هيچ تحقيقي در زمينه اثرات ورزش بسيار شديد صورت نگرفته است. توليد بسيار Catecholamino با استرس مادر ارتباط دارد و در ورزش کردن زنان باردار مود توجه قرار مي گيرد. توزيع مجدد جريان خون احتمالاً به علت حساسيت گردش رحم به Cathecholanine صورت مي گيرد، که مي تواند منجر به کمبود اکسيژن در بافت بدن گردد، گرچه ورزش منظم دوران بارداري مي تواند واکنش Catecholamino را بکاهد (1984 Russell,) و هيچ گونه ارتباطي ميان ورزش منظم و زايمان زود هنگام يافت نشده است(1983 Jarreh,).
اثرات ماهيچه اي – استخواني : استروژن، پروژسترون و هورمونهاي Relaxin ترکيب Collagen را ، در کپسول هاي مفصلي، رباط ها و
بافت هاي پيوندي و قابليت ارتجاع مفصل ها، ماهيچه ها و رباط ها تحت تأثير قرار مي دهند. Relaxin بنظر مي رسد که داراي تأثير مستقيمي بر روي مفصل هاي Sacroiliac و استخوان سمفيز پوبيس، که تحرک را افزايش
مي دهند مي باشند؛ قفسه سينه نيز بوسيله افزايش سطح هورمون تأثير
مي پذيرد و منجر به گشادي فواصل دنده اي در سه ماهه سوم مي گردد.
تغيير مرکز جاذبه با پيشرفت حاملگي با زياد شدن Iordosis کمري حالت بدن را تحت تأثير قرار مي دهد، که موجب Kyphosis و نشانه هاي برآمده يا خميده مي گردد و برخي از زنان سر و چانه را به سمت جلو فراتر از خط
بند شانه قرار مي دهند (شکل هاي 1-12 و 2-12) . اين جابجايي هاي بدني مي تواند به کمر درد و درد قفسه سينه، سردرد و گردن درد و فشار اضافي بر روي استخوانهاي لگني منجر حرکت ساق پا بايد با بکارگيري حرکت کشيده و باز و بسته باسن منطبق شود و از کشيده شدن به دو سوي مخالف اجتناب گردد. به مادر بايد توصيه شود تا از عينک شنا استفاده نمايد تا به هنگام اجراي شناي سينه و کرال سرش قدري پايين تر در آب فرو رود، در نتيجه خطر جراحت و آسيب به مهره ها کاهش مي يابد.
وضعيت غلط در شنا کردن همراه با افزايش لوردوس (تورفتگي)
توصيه کلي در خصوص ورزش در دوران بارداري
· زنان باردار بايد از کفش داراي کيفيت خوب و مناسب براي فعاليتي که به آن مشغول است استفاده کند. کفش هاي ورزشي همانند يک محافظ عمل مي کنند و از تأثيرات نامطلوب بر روي مفصل ها و ستون مهره ها جلوگيري مي کنند.
· زن باردار بايد از سينه بند مناسب استفاده کند، خصوصاً اگر به فعاليتهاي فشرده مشغول است. لباسهاي مخصوص شنا حداقل محافظت را به عمل مي آورند بنابراين يک سينه بند محافظ بايد در زير لباس پوشيده شود.
· ميزان مناسبي از مايعات شفاف بايد در طول ورزش و فعاليت بعدي جرعه جرعه نوشيده شود.
· مرحله گرم کردن براي آماده سازي مفصل ها و ماهيچه ها براي ورزش و اجتناب از آسيب رسيدن به ماهيچه ها ضروري است. افزايش در مايع Synovial در مفصل ها از آسيب رساني در طول مرحله فعاليت جلوگيري مي کند. کشيدن ثابت گروه ماهيچه اي اصلي به ماهيچه ها کمک مي کند تا آسانتر کشيده شوند و مقاومت بيشتري نشان دهند.
· در طول ورزش کردن، مادر بايد در سطحي عمل نمايد که کمي نفسش را نگه دارد اما قادر باشد صحبت نمايد. او نبايد احساس تشويش و نگراني بنمايد و نيز نبايد ضربان قلبش در هر دقيقه از 140 ضربه تجاوز کند. آموزش او به گرفتن نبض خود در قبل و بعد از ورزش او را در اين فرآيند کنترل درگير مي کند.
· يک مرحله استراحت بايد جلسه ورزش را به پايان برساند تا ضربان قلب و تنفس به سطح پيش از ورزش بازگردند. از انباشته شدن ناگهاني خون در اندام هاي پاييني و ماهيچه هاي اصلي، که مي تواند فشار خون بسيار پايين را سبب شود، جلوگيري خواهد شد و کم کردن تدريجي ورزش به سياهرگها در بازگشت خون به قلب کمک مي کند. توقف ناگهاني فعاليت فشرده ممکن است به کاهش بسيار فشار خون و بيهوشي (ضعف) منتهي شود. کشيدن ثابت گروه ماهيچه هاي اصلي، اندازه انعطاف پذيري و قابليت تحرک ماهيچه ها را حفظ کرده، مانع از آسيب رسيدن مي شود.
وضعيت درست ايستاده وضعيت غلط، با نمايش برجستگي
Chin poking و dowager
صرف نظر از اينکه آيا مادر تمرين بدني و ورزشي انجام مي دهد يا خير، ماما (پرستار) او بايد او را در مورد حالت بدني اش ، تنظيم صحيح شانه ها در برابر باسن، جمع کردن ماهيچه هاي شکمي، جمع کردن سرين ها به منظور انحناي لگن به سمت جلو و عادت به وضعيت نظامي سرآگاه سازد.
تروما و زخم مي تواند در اثر حالت بدني غلط، که با زورورزي بيش از حد اضافه مي شود، در معرض يکباره يا روز افزون فعاليت بودن، يا همه اينها ايجاد گردد.
زناني که در اواخر دوران بارداري شکم بزرگي دارند تمايل به نوسان بيش از حد دارند يا يک وري و سنگين راه مي روند، ناپايداري روز افزون و خطر فشار اضافي بر روي مفصل هاي Sacroiliac و ستون مهره هاي کمر و برخي از فعاليتهاي ورزشي که به بالانس زدن ارتباط دارند منع مي شوند. زنان احتمالاً ورزشي که بدون تحمل وزن باشد همچون شنا کردن را انتخاب مي کنند، با اين حال بايد در اواخر دوران بارداري از Lordosis کمري تشديد شده در طول شناي سينه يا کرال اجتناب نمود و ترجيحاً ورزش ائروبيک با درصد متعادل انجام دهند، در طول شنا کردن در زناني که ماهيچه هاي شکمي آنها ضعيف است کشيدگي (فشار) بيشتري بر مهره هاي پشت وارد مي گردد، مخصوصاً ضعف در ماهيچه هاي رکتوم خارجي و داخلي، منجر به دياستاژ رکتوم مي گردد (1992، Blakey). حرکات نادرست ساق پا به هنگام شناي سينه مي تواند موجب چرخش مفصل باسن و جدايي استخوانهاي زهاري گردد.
حرکت لگن به طرف پايين
هر دو گروه عضله را شل کرده و سپس عضلات پايين کمر براي ايجاد گودي در ناحية کمر، منقبض مي شود. (تصوير بالا)
در تمام زمان بارداري ورزش زير نظر پزشک و مربي ورزش قابل اجراست حتماً با دکتر مشورت نموده و بعداً ورزش را شروع کنيم .
35 دقيقه ورزش ايده آل است :
7 دقيقه گرم کردن حرکات کششي ايستا و پويا warm up
15 دقيقه ائروبيک work out
7 دقيقه تقويتي ، کششي
5 دقيقه ريلکسيشن Kull Down
سطح ورزش خانم باردار :
اگر جدولي داشته باشيم به شرح زير و امتيازبندي از نظر فشار کار از 6 تا 18 باشد :
بي نهايت سخت 18 تقريباً سبک 10
خيلي سخت 16 سبک 8
سخت 14 استراحت 6
تقريباً سخت 12
سطح فعاليت خانم باردار از 10 تا 14 مي باشد.
نکته يک خانم باردار بين کار بايستي براحتي بتواند آواز بخواند يعني کنترل ضربان قلب داشته، که مسلماً مربي ورزش بايستي آنرا زير نظر داشته باشد.
توجه : براي مربي خانم باردار : در طول work out بدن کاملاً بايستي چک شود.
1 – بدن در چه فرمي قرار دارد ( کنترل پاستچر بدن)
2 – در شرايط مختلف توع ورزش تغيير مي کند.
3 – حرکات مختص بارداري.
4 – ضربان قلب در هر مرحله بايستي چک شود.
(طرز ايستادن کاملاً بايستي کنترل شود)
يک دکتر متخصص زنان مي گويد :
حاملگي بايستي چيز راحتي براي خانمها باشد و تمام کارهاي که در حالت عادي انجام مي دهم مي توان براحتي عمل کرد و نبايد سخت گرفت ورزش در حد تعادل ايده آل است يک خانم باردار در دوران حاملگي نبايستي چيزي تجربه نمايد ( مثلاً استقامت کار کند)
به چند دليل يک خانم باردار به ورزش بي علاقه مي شود.
1 – اضافه وزن : در اين مورد بايد به آنها گفت وجود جنين در شما باعث اين اضافه وزن است و طبيعي مي باشد.
2 – در اثر ورم کردن بدن به علت جمع شدن آب در رحم در بعلت فشار خون.
3 – در هنگام بارداري رحم به طرف بالا کشيده مي شود و به ديافراگم فشار آورده و باعث کمي تنگي تنفس مي شود يعني تنفس سخت مي گردد.
ولي آنها بايد بدانند ورزش – راه رفتن و شنا کردن خود باعث کم شدن سه عامل بالا مي شود يعني کمک مي کند اضافه وزن کاهش يابد – ورم در
پايين ترين سطح قرار گيرد و تنفس براحتي انجام گيرد و وقتي شخص ماهيچه هاي قوي پيدا کند باعث مي شود زايمان براحتي انجام شود.
در خانمهاي باردار سه قسمت فشار بيشتري مي آيد .
(لگن خاصره، شکم، قسمت تهتاني پشت )
و ما هنگام ورزش به خانم باردار توصيه مي کنيم ماهيچه هاي تهتاني، رحم و مثانه را با انقباض کامل نگه دارند.
اين ورزش با انقباض و انبساط شروع مي شود و سپس اين انقباض را با مدت نگه مي داريم مثلاً : 10 ثانيه
وضعيت شروع براي حرکت لگن
نکتة مهم : مراقبت از شکم :
در دوران بارداري، نوار فيبري که بطور عمودي در خط وسط شکم بين دو عضلة مستقيم شکمي وجود دارد، حدود 10 سانتي متر منبسط مي شود.
پس از زايمان ، اين نوار به حالت اولية خود باز نمي گردد چون رشته هاي آن خاصيت ارتجاعي ندارند. در صورتي که پس از زايمان، عضلات شکمي وضعيت مناسبي پيدا نکنند، احشاء شکمي ممکن است به طرف بيرون برآمدگي پيدا کند. براي رفع اين مشکل، بايد پس از زايمان ، با انجام يک سري تمرينات، عضلات مستقيم شکمي را تقويت کرد.
در دوران بارداري، پوست نيز مانند عضلات شکم منبسط مي گردد. براي اينکه پوست حالت اوليه خود را بازيابد از ماساژ و تمرينات شکم مي توان استفاده کرد.
وقتي که قفسه سينه و لگن ثابت و بي حرکت باشند، انقباض عضلات شکمي بطور همزمان، ديواره شکم را از طرفين و جلو به داخل مي کشد. به همين دليل عضلات شکم را «کرست طبيعي» مي نامند.
عضلات شکمي يک کرست طبيعي کامل را تشکيل مي دهند
نکاتي مهم :
1 – در هنگام ورزش بايستي به اين نکات توجه نمائيد.
A – هنگامي که گرسنه هستي ورزش نکن .
B – آب زياد بخور.
C – اگر خسته مي شوي اين کارها را انجام بده : هر 20 دقيقه استراحت کن .
D – خيلي بايد ريلکس باشي.
E – دستها کنار بدنت افتاده باشد تا جريان بي اندازه بالا نرود.
2 – هر کدام از نکات زير هنگام ورزش رخ دهد تمرين را قطع کرده به پزشک مراجعه کنيد.
A – هر گونه ناراحتي B – لک ديدن
C – ترشح آبکي D – نفس تنگي
E – سرگيجه F– تب
G – تند زدن ضربان قلب
يک خانم باردار ضمن اثرات مثبت ذکر شده هنگام ورزش بهبود خواب خواهد داشت- کاهش استرس و اضطراب – کاهش خستگي – جلوگيري از افسردگي بارداري – اثر مثبت بر ديابت حاملگي – رشد به موقع جفت – زايمان کوتاه و راحت – درگيريهاي مفصلي کمتر بالا رفتن انعطاف بدني – تقويت کن لگن .
v 4 تا 9 ماهگي بهترين زمان ورزش است.
v حداقل سه بار در هفته نتيجه لازم را مي دهد.
و در آخر اين اميد را به خانمهاي باردار مي دهم که ريکاوري پس از زايمان آنها بسيار سريع خواهد بود.
البته قابل ذکر است که رعايت رژيم غذايي مناسب در دوران بارداري اهميت بسياري دارد. با آرزوي گذراندن 9 ماه بارداري با سلامتي کامل به کمک ورزش.
تهيه و تنظيم
رضوان صفري
تابستان 84
چرا سزارين ؟
سزارين يك عمل جراحي بزرگي است كه فقط بايد در موارد ضروري از آن استفاده شود. تعدادي از مواردي كه بايد سزارين انجام شود بدين شرح است :
1- عدم چرخش جنين و تولد با پا يا ته (نماي بريچ) يا عرضي قرار گرفتن جنين
2- جفت سر راهي (جفت جلو يا خيلي پايين باشد)
3- عدم پيشرفت زايمان
4- وجود خطر جاني براي مادر در اثر زايمان يا براي جنين (مثلاً جنين مدفوع دفع كند و ضربان قلبش كاهش يابد).
5- تنگي لگن
خطرات و عوارض سزارين بسيار زياد است و نبايد به خاطر ترس از درد زايمان درخواست سزارين نمود. براي درد بايد تقاضاي بيدردي داده شود نه جراحي. تفاوتهاي بين سزارين و زايمان طبيعي نشاندهندة بهتر بودن زايمان طبيعي است :
سزارين
زايمان طبيعي
1- مدت بستري در سزارين يك الي چند روز است.
مدت بستري در زايمان طبيعي حداكثر يك روز است.
2- درد سزارين بعد از عمل شروع ميشود و روزها و گاهي هفتهها ادامه دارد.
درد زايمان با تولد بچه به پايان ميرسد.
3- ساعتها بعد از عمل و بيهوشي مادر ميتواند بچه خود را ببيند.
بلافاصله پس از تولد مادر بچهاش را ميبيند، بغل ميكند و صداي گريهاش را ميشنود و او را ميبوسد.
4- به هوش آمدن با عوارضي مثل درد، لرز، سرگيجه و استفراغ ممكن است همراه باشد.
عوارض بيهوشي عمومي وجود ندارد.
5- شيردهي مادر و شير خوردن نوزاد با تأخير انجام ميشود.
بلافاصله پس از تولد مادر ميتواند كودكش را بغل كرده و سينهاش را در دهان او قرار دهد و اين به تحريك شيردهي سينهها و مكيدن كودك كمك مينمايد.
6- آب موجود در دهان، مري، معده، رودهها و احتمالاً ريه جنين به طور كامل خارج نميشود و نوزاد ميتواند پس از تولد مشكلات تنفسي داشته باشد.
تنفس نوزاد راحتتر انجام ميشود زيرا آبها از احشاء او با فشرده شدن در كانال زايمان خارج شده است.
7- جنين آمادگي ورود ناگهاني به دنياي خارج از رحم را ندارد
جنين بتدريج وارد محيط جديد ميشود و در اين راه بدليل فشارهاي موجود ضربان قلب، فشار خون و گردش خون به مغزش افزايش يافته با آمادگي بيشتري بدنيا ميآيد.
8- خونريزي در سزارين دو برابر زايمان طبيعي است.
9- خطرعفونت زخم عمل و چسبندگيهاي پس از عمل در سزارين وجود دارد
10- بيهوشي عمومي سزارين براي مادر خطرات زيادي در بر دارد.
مراکز تهيه تجهيزات:
انتونكس
بيمارستانها براي تهيه آن ميتوانند با نمايندگيهاي شركت درمان گاز كه توزيع كنندة گاز نايتروس اكسايد (N2O) ميباشند تماس بگيرند.
تلفن : 021-8830116-8829818
فكس : 021-8309347
آدرس : تهران – كريمخان زند – جنب خردمند جنوبي – شمارة 84 – طبقه اول
كد پستي ـ 15848 صندوق پستي : 4736-14155
SPINAL Analgesia
نيدل شمارة 27 و 29 وحتي كوچكتر از آن بهتر است انتخاب شود(جهت تهيه ميتوانيد با 09131282108 تماس بگيريد).
شعار ما
زايمان طبيعي حق طبيعي هر مادر و تسکين درد وظيفه طبيعي هر
پزشك يا ماما ميباشد.
انتخاب كنيد
بين انتخاب زايمان طبيعي و سزارين، انتخاب زايمان طبيعي در مواردي كه امكان انجام آن وجود دارد عاقلانهتر به نظر ميرسد. اما آنها كه از درد ميترسند بايد بدانند كه اين دردها براي تكميل سلامتي مادر و جنين مفيد بوده و فقط مواردي كه درد زايمان قابل تحمل نباشد بايد براي كاهش آن تلاشهايي انجام شود. معمولاً زايمان بطور طبيعي درد چندان زيادي ندارد ولي ناآگاهي و ترس و وحشت بيجا از زايمان باعث ميشود كه زنان درد آنرا چند برابر آنچه كه وجود دارد حس كرده و واكنش شديد نشان دهند. اگر ترس را از بين ببريم درد خود بخود كاهش مي يابد و به حدي ميرسد كه قابل تحمل گردد. با اينحال روشهاي بيخطر زايمان كم درد ميتواند زنان را در امر زايمان ياري برساند. اگر مادري از درد شديد در حال زجر كشيدن است بهتر است درد او را از بين برد زيرا آرام كردن مادر و كاستن از درد او باعث كاهش مصرف اكسيژن توسط مادر و بهبود اكسيژن رساني به جنين ميشود. آرامش مادر باعث كم شدن هورمونهاي استرس شده و عروق رحم منبسط شده تا خونرساني به جنين بهتر انجام شود.
با ما تماس بگيريد :
e-mail : wwwaliamoushahy@yahoo.com
TEL : 0311-6255646-09131142977
آدرس : خيابان حكيم نظامي، چهارراه شريعتي ، ابتداي خيابان محتشم كاشاني (دقيقي)، جنب MRI سپاهان ساختمان زهره (طبقه پنجم)
پذيرش جهت زايمان بدون درد
نام و نام خانوادگي :
سن :
تاريخ احتمالي زايمان :
تلفن تماس :
تاريخ انتشار در سايت: 20 دی 1384
جمعه بیست و یکم بهمن ۱۳۸۴
زايمان بدون درد
زايمان بدون درد از بهاره صفوي
درد از همان ابتداي خلقت با بشر بوده است و انسان ها هميشه سعي داشته اند به طرق گوناگون با آن مبارزه کنند. يکي از شديدترين اين دردها، درد زايمان است ؛ اين روزها با زياد شدن سزارين به رغم همه عوارضي که به دنبال دارد، اغلب خانمها تنها براي رهايي از درد زايمان ، اين روش را به صورت انتخابي جايگزين زايمان طبيعي مي کنند. اما انتخاب سومي نيز وجود دارد: زايمان طبيعي آن هم بدون درد. در اغلب کشورهاي پيشرفته امريکايي و اروپايي بيش از 3دهه است که به دليل خطر بي هوشي ، جراحي و عوارض عمل سزارين ، روش زايمان بدون درد متداول شده است. در واقع پزشکان و متخصصان معتقدند با تکنيک هاي جديد و بدون عوارضي که براي انجام زايمان بدون درد در اختيار است ، ديگر هيچ خانم بارداري نبايد هنگام زايمان درد شديد آن را متحمل شود. اين روش همچنين از افزايش تعداد سزارين هايي که به دليل ترس از درد زايمان انجام مي شوند به تعداد چشمگيري کاسته است. در کشور ما نيز در سالهاي اخير، اين روش در برخي از مراکز به عنوان يکي از شيوه هاي نوين زايمان به کار مي رود. به گفته دکتر مريم مکانيک متخصص زنان و زايمان و مدير گروه بخش زنان بيمارستان شهيد فياض بخش ، به دليل افزايش ميزان سزارين هاي غيرضروري و انتخابي و عوارض ناشي از آن ، وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکي با صدور بخشنامه اي انجام روش زايمان بدون درد را در کليه مراکز درماني و زايشگاه هاي دولتي و دانشگاهي ترويج کرده است. به عبارت ديگر استفاده از اين شيوه زايمان يکي از روشهايي است که در آينده اي نه چندان دور در کشور ما نيز جايگزين مناسبي براي پيشگيري از عوارض ناشي از سزارين ها و دردهاي زايمان طبيعي خواهد بود. با شناخت کامل ، اين روش به طور قطع انتخاب اول زنان براي زايمان به شمار مي رود. *** نگراني که نبايد وجود داشته باشد ***نگرش اغلب افراد نسبت به زايمان بدون درد يک نگرش توام با ترس و دلهره يا به تصور برخي ترس از فلج شدن به دليل تزريق در مايع نخاعي است. دکتر مکانيک در اين زمينه مي گويد: در چارچوب بي هوشي ميزان دارويي که در زايمان بي درد استفاده مي کنيم ، بسيار کمتر از ميزان دارويي است که براي سزارين به کار مي رود و احتمال ايجاد عوارض وابسته به بي هوشي ، در سزارين خيلي بيشتر از زايمان بدون درد است. او تصريح مي کند که اگر اين روش کاملا کنترل شده باشد و توسط افراد با تجربه انجام شود، هيچ خطري براي بيمار نخواهد داشت ؛ ضمن آن که براي جنين نيز کاملا بي خطر است. دکتر سياوش سليمانپور متخصص بيهوشي نيز انجام اين روش را به دليل کاستن از عوارض روي مادر و نوزاد و همچنين هزينه هاي کمتر آن به بانوان باردار توصيه مي کند. اين در حالي است که بيماران به دليل نا آشنا بودن با اين روش ظريف و بدون خطر، هنوز از انجام آن وحشت دارند. *** انتخاب با شماست ***به طور کلي سزارين که در واقع درماني براي زايمان هاي مشکل و خطرآفرين محسوب مي شود، امروزه به علل مختلف در جوامع گوناگون و بويژه در شهرها رواج زيادي يافته است. دوره درد و ناتواني طولاني مدت مادران ، عوارض داروهاي بيهوشي در نوزادان اين مادران و نيز امکان پارگي رحم در زايمان هاي بعدي از معايب سزارين به شمار مي آيند. از سوي ديگر پزشکان معتقدند سزارين تنها در موارد عدم امکان انجام زايمان طبيعي يا مواردي که سلامت و زندگي مادر، جنين و يا هر دوي آنها در خطر است ، به عنوان روش زايمان نجات بخش است. سزارين عوارضي دارد که زايمان طبيعي ندارد. از آن جمله عفونت لگني پس از سزارين تقريبا 30 برابر بيش از زايمان طبيعي است و شخصي که يک بار سزارين شده باشد، به احتمال زياد ديگر قادر به زايمان طبيعي نخواهد بود و بايد عمل جراحي مجددي را متحمل شود. به همه اينها بايد هزينه هاي سنگين سزارين را نيز اضافه کرد. متخصصان زنان و زايمان معتقدند، خطر زايمان سزارين بسيار بيش از زايمان طبيعي است و از اين رو سزارين نبايد اولين انتخاب باشد، مگر به تشخيص پزشک متخصص. هم اکنون در کشورهاي پيشرفته نيز روز به روز از ميزان سزارين ها کاسته و روش زايمان طبيعي با شيوه زايمان بدون درد جايگزين آن شده است. *** روش هاي متداول ***روشهاي متفاوتي چون روشهاي غيردارويي و دارويي براي کاهش درد زايمان در يک زايمان طبيعي به کار مي روند. متداول ترين روش غيردارويي يا روش لاماز عبارت است از آماده سازي رواني بيمار حداقل از 6 هفته قبل از زايمان. در اين روش با آموزش صحيح نحوه تنفس و تمرکز زياد، احساس درد کاهش مي يابد و يا مهار مي شود. اساس آن بر اين واقعيت است که اضطراب و ناآشنايي با مراحل زايمان ، درد را تشديد مي کند و از اين رو حمايت رواني از بيمار، درد را کاهش خواهد داد. روشهاي دارويي نيز شامل استفاده از داروهاي هوشبري تزريقي ، گازهاي هوشبري و بي حسي اپيدورال است که در بي حسي اپيدورال بي حسي تقريبا کامل ايجاد مي شود و روي جنين نيز اثر نامطلوبي نخواهد داشت که البته انجام اين روش نياز به تجربه و مهارت دارد. *** شيوه زايمان بدون درد ***در اين روش متخصصان بيهوشي در مرحله پايين آوردن و خروج جنين از رحم و در آغاز مرحله فعال زايمان ، شروع به انجام مراحل بي دردي بيمار مي کنند که اين بي دردي مي تواند به روشهاي مختلف روان درماني و هيپنوتيزم با روشهاي غيرتهاجمي مثل استفاده از ترکيب گازهاي بيهوشي با ميزان کم يا تزريق داروهاي مسکن انجام شود که بسته به شرايط مرکزدرماني و نيز تجربه و علاقه افرادي که اين کار را انجام مي دهند و يا انتخاب بيمار، روشهاي مختلفي براي ايجاد بي دردي انتخاب مي شود. دکتر مکانيک مي افزايد: زايمان بدون درد کاملا علمي و يک کار تيمي است که بايد مدتها قبل از زايمان در اين ارتباط با بيمار کار شده باشد، تا بيمار از لحاظ انجام زايمان آمادگي کامل را داشته باشد. از اين رو در اين تيم پزشکي متخصصان زنان و زايمان ، متخصصان بيهوشي و نيز روان پزشکان بايد حضور داشته باشند.
