سازمان بهداشت جهاني در يك تقسيم‌بندي كلي و جامع، موارد سقط جنين مجاز در كشورهاي مختلف را به هفت گروه نجات جان زن و حفظ سلامت جسمي و رواني مادر يا جنين، سقط جنين ناشي از تجاوز به عنف و يا زناي با محارم، نقايص جنيني، دلايل اقتصادي و ... بنا به درخواست فرد تقسيم كرده است. اكثريت كشورها نيز با انگيزه و دلايلي معلوم موضوع فوق را تجويز كرده و يا منع نكرده‌اند.

چنانچه در گذشته برخي كشورها نظير چين و سوئد در تمام موارد فوق اجازه‌ي سقط جنين را داده‌اند و برخي نيز كمي محدودتر موارد را پذيرفته‌اند.

با تاكيد بر حساسيت موضوع سقط جنين در حوزه‌هاي اخلاق، حقوق، بيوتكنولوژي و پزشكي، كشورهاي اسلامي نيز، نسبت به مساله سقط جنين در مقايسه با ديگر كشورها اين مساله را به صورت محدودتري تجويز كرده‌اند. ايران ـ كه در هيچ مورد اجازه سقط را نمي‌داد ـ از جمله كشورهايي است كه در اين زمينه تنها در موردي كه حيات مادر در خطر است، اجازه سقط مي‌دهد. البته متاسفانه در اين مورد مقررات روشني وجود ندارد.

متاسفانه در دوراني كه سقط جنين در سطح قابل توجهي در جريان قرار داشت، غيرقانوني بودن آن به گفته‌ي دكتر سيد محمدتاري سيدفاطمي، عضو هيات علمي پژوهشكده ابن‌سينا به موضوعي سياه و زيرزميني تبديل شده بود. آمارها و شنيده‌ها از سقط‌هايي حكايت مي‌كرد كه در محل‌هاي فاقد امكانات بهداشتي و يا از سوي افراد غيرمتخصص و با هزينه‌اي بالا صورت مي‌گرفت. در حقوق جزاي ايران هم مجازات سقط عمدي جنين (جز در موارد استثنايي و مبهم فوق) بسته به اين كه جنين در چه دوره‌اي از حيات باشد، متفاوت بود. تا جايي كه سقط جنينهايي كه روح در آن دميده شده باشد، ممكن است، مستلزم قصاص باشند. هم‌چنين مجازات اين عمل به اعتبار مرتكب آن متفاوت خواهد بود، چرا كه اگر مباشر در سقط از صاحبان حرفه‌پزشكي باشد، مجازات آن علاوه بر ديه مربوط به دوره جنيني، مي‌تواند محكوميت به زندان از دو تا پنج سال باشد و حال آنكه اين مجازات درمورد ديگر افراد، سبكتر است.

بنابراين حساسيت مساله سقط جنين و پيامدهاي عدم انطباق مقررات و نظام هنجاري با واقعيتهاي جامعه، ضرورت بازنگري و بازتدوين مقررات متناسب و مقتضي و درعين حال اخلاقي موجه را مي‌طلبيد.

لذا از زمانيكه بر ضرورت تدوين قوانيني شفاف، قابل اجرا و تعيين محدوده‌هاي عرفي و قانوني «سقط جنين» تاكيد شد؛ عده‌اي از مسوولان همانند دكتر محمداسماعيل اكبري، معاون سلامت وزارت بهداشت و درمان وقت سقط‌هاي غيرقانوني را نوعي قاچاق محسوب ‌كرده و فرد انجام دهنده را نيز مجرم معرفي كرد و مجلس دوره ششم شوراي اسلامي نيز بررسي طرح قانونمند كردن موارد سقط جنين را در دستور كار خود قرار داد.

فاطمه خاتمي مخبر كميسيون بهداشت و درمان مجلس ششم در اين باره گفته بود: آنچه در كميسيون بهداشت مورد بحث و بررسي قرار گرفته؛ اجازه دادن به مراكزي است كه براي سقط جنين مجوز دارند، تا در مواردي كه كمتر از چهار ماه و ده روز از دوران بارداري گذشته باشد با تشخيص سه پزشك و نظر پزشكي‌قانوني، و در صورتي كه اين بارداري باعث عسر و حرج در جنين و در آينده براي كودك شود و هم‌چنين در صورتي كه زايمان موجب بروز عوارض وخيم در مادر و مانع حيات وي شود، اجازه‌ي سقط جنين صادر شود.

اما اين طرح در مجلس ششم به نتيجه نرسيد و همچون 35 طرح معوق مانده از اين دوره در مجلس هفتم اعلام وصول شد. البته در سال گذشته‌ي اين مسئله با ابلاغ سازمان پزشكي قانوني كشور؛ موارد مجاز سقط جنين به منظور ساماندهي موضوع سقط جنين و رفع پاره‌اي از مشكلات موجود، ضابطه‌مند كردن و افزايش دقت صدور مجوز سقط جنين در مراكز پزشكي قانوني، صيانت از مباني شرعي و حفظ حقوق مردم و با در نظر گرفتن ديدگاه‌هاي فقهي، حقوقي و پزشكي موارد مجاز سقط جنين، درخواست صدور مجوز سقط درماني تنها در ادارات كل پزشكي قانوني و مراكز استان‌ها با دستور مقام قضايي يا درخواست زوجين با معرفي‌نامه پزشك معالج قبل از ولوج روح (چهار ماهگي) مورد پذيرش قرار مي‌گيرد؛ در عين اينكه معرفي‌نامه پزشك معرف هم مي‌بايد شامل عكس بيمار، مشخصات شناسنامه‌اي جهت احراز هويت، تشخيص بيماري و روش تشخيصي آن بوده و به پيوست آن تصوير شناسنامه جهت احراز هويت زوجين و نيز نتايج آزمايشات پاراكلينيك ارائه گردد.

همچنين در مورد انديكاسيون‌هاي جنيني انجام حداقل دو نوبت سونوگرافي و در مورد انديكاسيون‌هاي مادري حداقل يك نوبت سونوگرافي براي تعيين سن حاملگي به همراه حداقل دو مشاوره تخصصي در تاييد تشخيص بيماري الزامي است.

مجلس هفتم شوراي اسلامي نيز با فاصله‌اي يك ماهه كليات طرح سقط درماني را تصويب كرد. البته مخالفان اين طرح آن را مخالف شرع و يا حداقل با استدلال‌هاي نادرست عنوان مي‌كردند. ولي موافقان، چنين امري را جزو مسائل پزشكي و از ضرورت‌ها مي‌دانستند و معتقد بودند كه اين طرح مخالفتي با شرع نخواهد داشت. و دولت هم كه موافق اين طرح بود، پس از بحث و بررسي مفصل، كليات آن در مجلس به تصويب رسيد.

طبق اين طرح سقط درماني با تشخيص قطعي سه پزشك متخصص و تاييد پزشكي قانوني مبني بر بيماري جنين كه پس از ولادت موجب حرج والدين يا طفل مي‌شود و يا بيماري مادر كه با تهديد جاني او توام باشد ‌قبل از دميدن روح (چهار ماه و ده روز پس از انعقاد نطفه) با رضايت زن و شوهر مجاز مي‌باشد و مجازات و مسووليتي متوجه پزشك مباشر نخواهد بود.

با اشاره‌ي دكتر نورالدين پيرموذن، عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي به سقط‌هاي غيرقانوني كه سالانه بين 70 تا 200 هزار زن در جهان را در معرض خطر جاني قرار مي‌دهد، از تصويب شور دوم طرح در كميسيون نيز خبر مي‌دهد و مي‌گويد؛ اين كميسيون در ادامه تصويب شور اول مجلس ششم، و به دنبال شروع مجلس هفتم كه مجددا اين طرح را در دستور كار قرار داده بود، و شور اول آن را نيز در صحن علني مجلس تصويب كرده است، شور دوم طرح نيز از تصويب كميسيون گذشت.

وي افزود: به لحاظ نبود مجوز قانوني لازم براي سقط‌هاي درماني و نظر به عوارض ناشي از سقط‌هاي غيرعلمي و غيربهداشتي و نيز فتاواي آيات عظام مخصوصا مقام معظم رهبري، سقط جنين كه منجر به تولد نوزاد ناقص‌الخلقه و عقب‌مانده مي‌شود؛ تا كنون مجوز شرعي داشت، اما؛ مجوز قانوني نداشت كه با تصويب نهايي اين طرح، سقط براي هدف‌هاي درماني در كشور قانونمند خواهد شد.

پيرموذن سقط جنين را يكي از بحث‌هاي جنجال‌برانگيز امروز پارلمان‌هاي دنيا دانست و تصريح كرد: برآورد سازمان بهداشت جهاني نشان مي‌دهد ساليانه 50 ميليون سقط جين در دنيا اتفاق مي‌افتد كه يك سوم از اين 50 ميليون سقط جنين غيرقانوني است و سالانه بين 70 تا 200 هزار زن به دليل سقط‌هاي غيرقانوني و غيربهداشتي از بين مي‌روند.

وي خاطرنشان كرد: از سوي ديگر سالانه نزديك به 580 هزار زن به دليل عوارض حاملگي جان خود را از دست مي‌دهند كه يك سوم تا يك چهارم آنها به دليل سقط‌هاي غيرقانوني است و طبق همين بررسي ممنوعيت سقط جنين موجب كاهش آمار نشده است و قوانين اين عمل را متوقف نكرده است، بلكه در افزايش نرخ مرگ و مير زنان در اثر سقط‌هاي غيرقانوني تاثير گذاشته‌اند.

اين عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس ادامه داد: مجاز كردن سقط جنين مطابق ارزيابي‌هاي به عمل آمده و تحت شرايط خاص موجب شده كه مرگ‌هاي ناشي از سقط جنين غيرقانوني و غيربهداشتي حداقل 25 درصد كاهش يابد.

يكي ديگر از اعضاي اين كميسيون نيز اكثر سقط‌هايي كه در كشور انجام مي‌شود را غيرقانوني عنوان كرد و گفت: بايد راهي براي قانونمند كردن آن پيدا كرد.

دكتر عابد فتاحي با تشبيه مشكلات سقط غيرقانوني در ايران فعلي، كه همانند مشكلات اروپاي 50 سال پيش است، خاطرنشان كرد: ما نيز مانند اروپا بايد بدون پرده‌پوشي و روشن صحبت كنيم و همانند اروپاييان سقط جنين را قانونمند كنيم.

نماينده‌ي اروميه معتقد است كه اگر بتوانيم اين مسأله را قانونمند كنيم، كاهش 25 درصد مرگ و مير را شاهد خواهيم بود.

فتاحي در ادامه عدم وجود سقط درماني در كشور را عاملي براي مرگ گرم يا خودكشي عنوان كرد.

دكتر عليرضا ميلاني‌فر عضو كميته اخلاق پزشكي پژوهشكده ابن‌سينا نيز در زمينه علل سقط جنين غيرقانوني به روابط جنسي خارج از چارچوب خانواده اشاره مي‌كند و مي‌گويد: اين نوع روابط جنسي معمولا به دليل نبود آگاهي و اغلب در افراد كم سن و سال رخ مي‌دهد.

به اعتقاد اين پزشك، جنين حاصل از تجاوز نيز نظير برخي ديگر از موارد بارداري ناخواسته بايد سقط شود كه اين سقط، از نظر روحي ـ رواني واجد اثر درماني بوده و به نظر مي‌رسد با كاربرد درماني قابل انجام باشد.

وي با اشاره به موارد مجاز سقط جنين قانوني، قانون آن را فاقد جامعيت كافي دانست و گفت: تدوين اين قانون در پاره‌اي موارد سبب كاهش اختيار سقط در ضرورتها شده است. سقط درماني نيز نوعي درمان است و به كسي نمي‌توان تحميل كرد و هركس مي‌تواند از قبول سقط درماني جلوگيري كند، اما متاسفانه قوانين فعلي به اين امر نپرداخته است.

وي با اشاره به نياز مبرم به جامعيت قانون و اين كه به همه چيز بايد با ديد علمي نگاه شود، گفت: در ارتباط با سقط جنين مفاهيم بايد بر اساس نيازها تعريف شوند. هم‌چنين بايد در زمينه سقط جنين بين افراد صاحب‌نظر و اهل فن همچون حقوقدانها، فقها، پزشكان، جامعه شناسان و روانشناسان صحبت‌هايي به عمل آيد تا موضوع به كوچه و بازار كشانده نشوند و خسارات ناشي از سقط‌هاي غيرقانوني بايد محاسبه و قانون مدوني با آيين‌نامه اجرايي توسط افراد صاحب فن، تهيه و ارائه شود.

زهرا شجاعي، مشاور رييس‌جمهوري و رييس مركز امور مشاركت زنان نيز تشديد مسايلي چون بارداريهاي ناخواسته و سقط جنين غيرقانوني خاصه در زنان و دختران فراري و بزهكار، توجه و امدادرساني فوري به آنها را ضروري عنوان كرده است.

به گفته وي وجود بيماري‌هاي روحي چون افسردگي، تمايل به اقدام خودكشي و يا انزوا طلبي در بين دختران جوان ارتقاي سطح سلامت روحي زنان جامعه را الزام‌آور كرده است.

 پس از تمامي اين مباحث و اظهار نظرها بود كه شور دوم طرح سقط درماني در جلسه‌ي علني مجلس شوراي اسلامي به تصويب نمايندگان مردم رسيد.

در اين طرح آمده است: با تشخيص قطعي سه پزشك متخصص، تأييد پزشكي قانوني بر بيماري جنين به نحوي كه موجب هرج والدين يا طفل شود، جنين قبل از 4 ماه و 10 روز و با رضايت زن و شوهر سقط مي‌شود و مجازات و مسؤوليتي متوجه پزشك مباشر نخواهد بود.

اما اين مصوبه‌ي مجلس شوراي اسلامي در جلسات متعدد شوراي نگهبان مطرح شد و سقط جنين را در مواردي كه پس از ولادت به علت عقب‌ماندگي يا ناقص‌الخلقه بودن موجب حرج والدين مي‌شود، را خلاف موازين شرع شناخت.

هم‌چنين شوراي نگهبان با توجه به اينكه عنوان حرج، حكم تكليفي را كه موجب پيش آمدن حرج بر شخص مكلف شود، رفع و نفي مي‌كند، بنابراين در صورتي كه حرجي بر والدين پيش نيايد و حرج صرفا متوجه طفل بعد از تولدش شود، به خاطر اينكه تكليف حرمت اسقاط متوجه طفل نيست، از اين جهت رفع تكليف والدين خلاف موازين شرع است.

‌در عين اينكه شوراي نگهبان مي‌افزايد: نظر به اينكه مستفاد از ماده واحده اين است كه مصاديق و موارد جواز سقط خصوصا در مواردي كه بيماري مادر با تهديد جاني مادر توام است و نيز ضوابط اجرايي آن به آيين‌نامه محول مي‌شود، مغايرقانون اساسي شناخته شد.

لذا؛ طرح سقط درماني بعد از برگشت از شوراي نگهبان، با اصلاحاتي دوباره و با حضور و تامين نظر اعضاي شوراي نگهبان در كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيد تا در دستور كار مجلس قرار گيرد.

بنابراين؛ مجلس شوراي اسلامي نيز طرح سقط ‌درماني اعاده شده از شوراي نگهبان را مجددا به اين شرح تصويب كرد؛ سقط‌ درماني با تشخيص قطعي سه پزشك و تائيد پزشكي قانوني مبني بر بيماري جنين كه پس از ولادت به علت عقب‌افتادگي يا ناقص‌الخلقه بودن موجب جرح مادر است و يا بيماري مادر كه با تهديد جاني مادر توام باشد قبل از ولوج روح (چهارماه) با رضايت زن مجاز مي‌باشد و مجازات و مسؤوليتي متوجه پزشك مباشر نخواهد بود.

متخلفين از اجراي مفاد اين قانون به مجازات‌هاي مقرر در قانون مجازات اسلامي محكوم خواهند شد.

البته حقوقداناني هم بودند كه تاكيد داشتند: مجلس شوراي اسلامي مي‌تواند با اصرار بر طرح سقط درماني و موارد مندرج در آن، آن را به مجمع تشخيص مصلحت نظام ارجاع دهد و مجمع نيز بر اساس مصالح خانواده، جامعه و حتي خود فرد آن را بررسي كند.

آيت‌الله هاشم‌زاده‌هريسي درباره‌ي ايراد شوراي نگهبان به طرح سقط درماني مي‌گويد: طبيعي است چون شوراي نگهبان بر اساس مباني شرعي و احتياط تصميم مي‌گيرد، طرح سقط درماني را رد كرده است، زيرا عسر و حرج نمي‌تواند مجوزي براي قتل باشد و طفل ناقص‌الخلقه نيز يك انسان است و قطعا كشتن او قتل محسوب مي‌شود و هيچ‌كس حتي پدر و مادر نمي‌تواند و حق ندارند دستور تجويز قتل او را بدهد.

وي افزود: با اين وجود اين مسأله راه‌حلي دارد، يعني مجلس مي‌تواند با اصرار بر مصوبه خود آن را به مجمع تشخيص مصلحت نظام ارجاع دهد و چون مجمع نيز بر اساس مصالح نظام تصميم مي‌گيرد نه شرع و احتياط، اين طرح قابل بررسي و تصويب است.

هاشم‌زاده هريسي خاطرنشان كرد: با توجه به هزينه‌هاي مادي و معنوي كه تولد طفل معلول و ناقص‌الخلقه براي فرد، خانواده و جامعه به همراه دارد، مجمع مي‌تواند طرح مجلس را بررسي و در نهايت تصويب كند.

و حقوقداني ديگر، ايرادي كه شوراي نگهبان به قانون سقط جنين گرفته را غيرمنطقي دانست.

عباس شيخ‌الاسلامي، حقوقدان و مدرس دانشگاه اظهار داشت: در قانون سقط جنين كه در مجلس تصويب شد ولي شوراي نگهبان ايراداتي بر آن گرفت آمده است كه اگر سه پزشك متخصص تشخيص دهند كه طفلي كه قبل از چهار ماهگي خود داراي نقصي بوده و اگر متولد شود زندگي براي وي و والدينش دچار مشكل مي‌شود، در صورت رضايت والدين و گواهي اين سه پزشك، مي‌توان آن جنين را سقط كرد.

وي تصريح كرد: اين موضوع يك قاعده‌ي عقلي است و براي بهبود وضعيت نسل آينده است، وضع عسر و حرج يك قاعده عقلي است و با توجه به اين‌كه اگر بچه معلولي به دنيا بيايد هزينه‌هايي را براي خود، والدين و جامعه دارد، اين قانون مي‌تواند از اين موارد جلوگيري كند.

شيخ‌الاسلامي افزود: ايرادي كه شوراي نگهبان به قانون سقط جنين كه در مجلس تصويب شده بود، گرفته است غيرمنطقي بوده و اكثر پزشكان نيز اين پيشنهاد را قبول دارند و از آن حمايت مي‌كنند كه اميدوارم اين قانون در مجمع تشخيص تصويب شود.

اما با علم به اينكه؛ كسب اطمينان از دسترسي خانواده‌ها و حساس كردن آنها به خدمات تنظيم خانواده در مواردي كه اقدام به سقط جنين مغاير با قانون نباشد، آموزش كاركنان دلسوز و تجهيز آنان براي سقط ايمن، كسب اطمينان از كيفيت مناسب خدمات براي درمان و برخورد با عوارض ناشي از سقط در نظام ارائه خدمات بهداشتي ـ درماني، ارائه خدمات و مشاوره تنظيم خانواده و برقراري نظام ارجاع براي دريافت خدمات جامع بهداشت باروري براي تمام زناني كه حداقل يكبار سابقه سقط جنين داشته‌اند، آموزش مردم در زمينه بهداشت باروري و خطرات ناشي از سقط غيرايمن و بالاخره بازنگري و اصلاح قوانين و سياستها براي حمايت از بهداشت باروري و بهبود دسترسي زنان به خدمات تنظيم خانواده و ساير خدمات حمايتي مرتبط با بهداشت و سقط جنين از راهكارهاي كاهش سقط جنين در دنيا خواهد بود.

به هر حال اين طرح در تاريخ 25 خرداد ماه سال جاري در جلسه‌ي شوراي نگهبان طرح شد و با توجه به اصلاحات به عمل آمده، مغاير با موازين شرع و قانون اساسي شناخته نشد.
 
   
 
  
http://asp.irteb.com/article/completeArticle.aspx?id=146

 زايمان بدون درد از بهاره صفوي  

  درد از همان ابتداي خلقت با بشر بوده است و انسان ها هميشه سعي داشته اند به طرق گوناگون با آن مبارزه کنند. يکي از شديدترين اين دردها، درد زايمان است ؛ اين روزها با زياد شدن سزارين به رغم همه عوارضي که به دنبال دارد، اغلب خانمها تنها براي رهايي از درد زايمان ، اين روش را به صورت انتخابي جايگزين زايمان طبيعي مي کنند. اما انتخاب سومي نيز وجود دارد: زايمان طبيعي آن هم بدون درد. در اغلب کشورهاي پيشرفته امريکايي و اروپايي بيش از 3دهه است که به دليل خطر بي هوشي ، جراحي و عوارض عمل سزارين ، روش زايمان بدون درد متداول شده است. در واقع پزشکان و متخصصان معتقدند با تکنيک هاي جديد و بدون عوارضي که براي انجام زايمان بدون درد در اختيار است ، ديگر هيچ خانم بارداري نبايد هنگام زايمان درد شديد آن را متحمل شود. اين روش همچنين از افزايش تعداد سزارين هايي که به دليل ترس از درد زايمان انجام مي شوند به تعداد چشمگيري کاسته است. در کشور ما نيز در سالهاي اخير، اين روش در برخي از مراکز به عنوان يکي از شيوه هاي نوين زايمان به کار مي رود. به گفته دکتر مريم مکانيک متخصص زنان و زايمان و مدير گروه بخش زنان بيمارستان شهيد فياض بخش ، به دليل افزايش ميزان سزارين هاي غيرضروري و انتخابي و عوارض ناشي از آن ، وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکي با صدور بخشنامه اي انجام روش زايمان بدون درد را در کليه مراکز درماني و زايشگاه هاي دولتي و دانشگاهي ترويج کرده است. به عبارت ديگر استفاده از اين شيوه زايمان يکي از روشهايي است که در آينده اي نه چندان دور در کشور ما نيز جايگزين مناسبي براي پيشگيري از عوارض ناشي از سزارين ها و دردهاي زايمان طبيعي خواهد بود. با شناخت کامل ، اين روش به طور قطع انتخاب اول زنان براي زايمان به شمار مي رود. *** نگراني که نبايد وجود داشته باشد ***نگرش اغلب افراد نسبت به زايمان بدون درد يک نگرش توام با ترس و دلهره يا به تصور برخي ترس از فلج شدن به دليل تزريق در مايع نخاعي است. دکتر مکانيک در اين زمينه مي گويد: در چارچوب بي هوشي ميزان دارويي که در زايمان بي درد استفاده مي کنيم ، بسيار کمتر از ميزان دارويي است که براي سزارين به کار مي رود و احتمال ايجاد عوارض وابسته به بي هوشي ، در سزارين خيلي بيشتر از زايمان بدون درد است. او تصريح مي کند که اگر اين روش کاملا کنترل شده باشد و توسط افراد با تجربه انجام شود، هيچ خطري براي بيمار نخواهد داشت ؛ ضمن آن که براي جنين نيز کاملا بي خطر است. دکتر سياوش سليمانپور متخصص بيهوشي نيز انجام اين روش را به دليل کاستن از عوارض روي مادر و نوزاد و همچنين هزينه هاي کمتر آن به بانوان باردار توصيه مي کند. اين در حالي است که بيماران به دليل نا آشنا بودن با اين روش ظريف و بدون خطر، هنوز از انجام آن وحشت دارند. *** انتخاب با شماست ***به طور کلي سزارين که در واقع درماني براي زايمان هاي مشکل و خطرآفرين محسوب مي شود، امروزه به علل مختلف در جوامع گوناگون و بويژه در شهرها رواج زيادي يافته است. دوره درد و ناتواني طولاني مدت مادران ، عوارض داروهاي بيهوشي در نوزادان اين مادران و نيز امکان پارگي رحم در زايمان هاي بعدي از معايب سزارين به شمار مي آيند. از سوي ديگر پزشکان معتقدند سزارين تنها در موارد عدم امکان انجام زايمان طبيعي يا مواردي که سلامت و زندگي مادر، جنين و يا هر دوي آنها در خطر است ، به عنوان روش زايمان نجات بخش است. سزارين عوارضي دارد که زايمان طبيعي ندارد. از آن جمله عفونت لگني پس از سزارين تقريبا 30 برابر بيش از زايمان طبيعي است و شخصي که يک بار سزارين شده باشد، به احتمال زياد ديگر قادر به زايمان طبيعي نخواهد بود و بايد عمل جراحي مجددي را متحمل شود. به همه اينها بايد هزينه هاي سنگين سزارين را نيز اضافه کرد. متخصصان زنان و زايمان معتقدند، خطر زايمان سزارين بسيار بيش از زايمان طبيعي است و از اين رو سزارين نبايد اولين انتخاب باشد، مگر به تشخيص پزشک متخصص. هم اکنون در کشورهاي پيشرفته نيز روز به روز از ميزان سزارين ها کاسته و روش زايمان طبيعي با شيوه زايمان بدون درد جايگزين آن شده است. *** روش هاي متداول ***روشهاي متفاوتي چون روشهاي غيردارويي و دارويي براي کاهش درد زايمان در يک زايمان طبيعي به کار مي روند. متداول ترين روش غيردارويي يا روش لاماز عبارت است از آماده سازي رواني بيمار حداقل از 6 هفته قبل از زايمان. در اين روش با آموزش صحيح نحوه تنفس و تمرکز زياد، احساس درد کاهش مي يابد و يا مهار مي شود. اساس آن بر اين واقعيت است که اضطراب و ناآشنايي با مراحل زايمان ، درد را تشديد مي کند و از اين رو حمايت رواني از بيمار، درد را کاهش خواهد داد. روشهاي دارويي نيز شامل استفاده از داروهاي هوشبري تزريقي ، گازهاي هوشبري و بي حسي اپيدورال است که در بي حسي اپيدورال بي حسي تقريبا کامل ايجاد مي شود و روي جنين نيز اثر نامطلوبي نخواهد داشت که البته انجام اين روش نياز به تجربه و مهارت دارد. *** شيوه زايمان بدون درد ***در اين روش متخصصان بيهوشي در مرحله پايين آوردن و خروج جنين از رحم و در آغاز مرحله فعال زايمان ، شروع به انجام مراحل بي دردي بيمار مي کنند که اين بي دردي مي تواند به روشهاي مختلف روان درماني و هيپنوتيزم با روشهاي غيرتهاجمي مثل استفاده از ترکيب گازهاي بيهوشي با ميزان کم يا تزريق داروهاي مسکن انجام شود که بسته به شرايط مرکزدرماني و نيز تجربه و علاقه افرادي که اين کار را انجام مي دهند و يا انتخاب بيمار، روشهاي مختلفي براي ايجاد بي دردي انتخاب مي شود. دکتر مکانيک مي افزايد: زايمان بدون درد کاملا علمي و يک کار تيمي است که بايد مدتها قبل از زايمان در اين ارتباط با بيمار کار شده باشد، تا بيمار از لحاظ انجام زايمان آمادگي کامل را داشته باشد. از اين رو در اين تيم پزشکي متخصصان زنان و زايمان ، متخصصان بيهوشي و نيز روان پزشکان بايد حضور داشته باشند.

   
    
http://asp.irteb.com/article/completeArticle.aspx?id=96
   
 
  

 
به دنبال ابلاغي از سوي سيد شهاب‌الدين صدر، رييس سازمان پزشكي قانوني كشور، انديكاسيون‌هاي مادري و جنيني سقط جنين (مواردي كه ادامه بارداري به مرگ جنين يا مرگ مادر منجر مي‌شود) اعلام شد.
 اين سازمان هم‌چنين اعلام كرد: پزشكي قانوني كشور، به منظور ساماندهي موضوع سقط جنين و رفع پاره‌اي از مشكلات موجود، ضابطه‌مند كردن و افزايش دقت صدور مجوز سقط جنين در مراكز پزشكي قانوني، صيانت از مباني شرعي و حفظ حقوق مردم و با در نظر گرفتن ديدگاه‌هاي فقهي، حقوقي و پزشكي موارد مجاز سقط جنين كه با حضور متخصصان رشته‌هاي پزشكي قانوني، جراحي، ارتوپدي، نفرولوژي، ارولوژي، هماتولوژي، اطفال و نوزادان، قلب و عروق، گوارش، ريه، عفوني، روماتولوژي، جراحي اعصاب، پوست، نورولوژي و زنان در كميته‌ي سقط جنين سازمان پزشكي قانوني تعيين و به تصويب رياست محترم قوه قضاييه رسيده، همراه با دستورالعمل نحوه‌ي پذيرش درخواست‌هاي صدور مجوز سقط جنين به كليه رؤساي مراكز پزشكي قانوني سراسر كشور ابلاغ شده است.
مطابق دستورالعمل يادشده، درخواست صدور مجوز سقط درماني تنها در ادارات كل پزشكي قانوني مراكز استان‌ها با دستور مقام قضايي يا درخواست زوجين با معرفي‌نامه پزشك معالج قبل از ولوج روح (چهار ماهگي) مورد پذيرش قرار مي‌گيرد؛ بر اساس اين دستورالعمل معرفي‌نامه پزشك معرف مي‌بايد شامل عكس بيمار، مشخصات شناسنامه‌اي جهت احراز هويت، تشخيص بيماري و روش تشخيصي آن بوده و به پيوست آن تصوير شناسنامه جهت احراز هويت زوجين و نيز نتايج آزمايشات پاراكلينيك ارائه گردد.
همچنين در مورد انديكاسيون‌هاي جنيني انجام حداقل دو نوبت سونوگرافي و در مورد انديكاسيون‌هاي مادري حداقل يك نوبت سونوگرافي براي تعيين سن حاملگي به همراه حداقل دو مشاوره تخصصي در تاييد تشخيص بيماري الزامي است.
بر اساس اين گزارش بررسي در مورد ساير بيماري‌ها در كميته سقط جنين سازمان پزشكي قانوني ادامه داشته و با موارد سقط جنين خارج از ضوابط اعلام شده توسط مراجع ذي‌صلاح برخورد قانوني خواهد شد.
لازم به ذكر است موارد اعلام‌شده شامل بيماري‌هايي است كه در آن ادامه بارداري خطر مرگ مادر را به همراه داشته يا ناهنجاري‌ها و بيماري‌هاي جنيني كه به مرگ جنين داخل رحم (مرده‌زايي) و يا مرگ نوزاد بلافاصله پس از تولد منجر شده و قابل پيشگيري نيز نيست.
انديكاسيون‌هاي سقط جنين در بيماري‌ها و ناهنجاري‌هاي جنيني كه به مرگ جنين داخل رحم (مرده‌زايي) يا مرگ نوزاد بلافاصله بعد از تولد جنين منجر مي‌شوند، عبارتند از:
‌١- استئوژنزيس ايمپرفكتا مادرزادي Osteogenesis imperfecta
‌٢- ديسپلازي استخواني - غضروفي كشنده يا استيپل اپي فيزيال Osteochondrodysplasia
‌٣- بيماري استئوپتروزيس انفانتيل (فرم بدخيم) Osteopetrosis infantile
‌٤- آژنزي دوطرفه كليه Bilateral renal agenesis
‌٥- كليه پلي سيستيك نوع مغلوب Polycystic kidney
‌٦- ديسپلازي مولتي سيستيك كليه‌ها Multicystic dysplatic kidneys
‌٧- سندرم پوتر Potters syndrome
‌٨- سندرم نفروتيك مادرزادي به شرط ايجاد هيدروپس Congenital nephrotic syndrome & Hydrops
‌٩- اختلال كروموزومي كه موجب ضايعات پشرفته و به ويژه گرفتاري مغز و كليه گردد (مانند سندرم واكترل) VACTERL syndrome
‌١٠- هيدرونفروز شديد دوطرفه كليه‌ها Severe bilateral hydronephrosis
‌١١- آلفاتالاسمي (به شكل هيدروپس فتاليس) alpha thalassaemia and fetal hydrops
‌١٢- اختلال ترومبوتيك مثل كمبود پروتئين C (هموزيگوت) و فاكتور ‌٥ ليدن (هموزيگوت) Thrombotic disorders
‌١٣- تريزومي ‌٣ (‌٣، ‌١٨، ‌١٦، ‌١٣، ‌٨، Trisomy)
‌١٤- تريزومي ‌٨
‌١٥- تريزومي ‌١٣
‌١٦- تريزومي ‌١٦
‌١٧- تريزومي ‌١٨
‌١٨- آنانسفالي Anencephaly
‌١٩- هيدروپس فتاليس با هر مكانيسم Foetal hydrops with any etiology
‌٢٠- سندرم فرياد گربه Cats cry syndrome
‌٢١- هولوپرونسفالي Holoprosencephaly
‌٢٢- سيرنگوميليا Syringomyelia
‌٢٣- كرانيوشي سيس Cranioschisis
‌٢٤- مننگوانسفالوسل، مننگوهيدروانسفالوسل Meningoencephalocele/ Meningogydroencephalocele
‌٢٥- ديسپلازي تاناتوفوريك يا كوتولگي كشنده نوزادي Thanatphoric dysplasia
‌٢٦- سيكلوپيا همراه با هولوپروزنسفالي Cyclopia with holoprosencephaly
‌٢٧- ايكتيوزيس مادرزادي lchthyosis congenita neonatorum
‌٢٨- شيزنسفالي Schizencephaly
‌٢٩- اگزانسفالي Exencephalia
انديكاسيون‌هاي سقط جنين در بيماري‌هاي مادر عبارتند از:
‌١- هر بيماري دريچه‌اي كه به نارسايي قلبي منجر به Function class ‌‌٣و ‌٤ رسيده باشد و غيرقابل برگشت به ‌٢ باشد.
‌٢- هر نوع مسائل حاد قلبي غير از كرونر كه به Function class ‌‌٣و ‌٤ رسيده باشد از قبيل ميوكارديت و پريكارديت
‌٣- سابقه بيماري كارديوميوپاتي ديلاته در حاملگي‌هاي قبلي
‌٤- سندرم مارفان در صورتي كه قطر آئورت صعودي بيش از ‌٥ سانتي‌متر باشد
‌٥- سندرم ايزن منگر
‌٦- كبد چرب حاملگي
‌٧- واريس مري Grade III
‌٨- سابقه خونريزي از واريس مري به دنبال افزايش فشار خون پورت Portal Hypertension
‌٩- هپاتيت اتوايمون غيرقابل كنترل
‌١٠- نارسايي كليه
‌١١- فشار خون غيرقابل كنترل با داورهاي مجاز در دوران حاملگي
‌١٢- هر بيماري ريوي اعم از آمفيزم، فيبروز، كايفواسكوليوز kyphoscoliosis و برونشكتازي منتشر Diffuse bronchiectasis به شرط ايجاد افزايش خون ريوي Pulmonary Hypertention حتي از نوع خفيف Mild
‌١٣- توانايي انعقادي افزون‌يافته Hypercoagulability كه تجويز هپارين منجر به تشديد بيماري ديگري گردد كه جان مادر را تهديد مي‌كند.
‌١٤- ابتلا به ويروس HIV كه وارد مرحله بيماري AIDS شده باشد.
‌١٥- لوپوس فعال غيرقابل كنترل با درگيري يك ارگان ماژور
‌١٦- واسكوليت‌ها زماني كه ارگان‌هاي ماژور درگير باشند.
‌١٧- تمامي توده‌هاي فضاگير CNS با توجه به نوع و محل آن كه شروع درمان در جنين و عدم شروع درمان در مادر باعث خطر جاني گردد.
‌١٨- پمفيگوس ولگاريس، پسوريازيس شديد و ژنراليزه و ملانوم نوع پيشرفته كه باعث خطر جدي جاني براي مادر شود.
‌٩١- موارد اپي‌لپسي كه عليرغم درمان چند دارويي مقاوم به درمان باشد.
‌٢٠- موارد MS) Multiple Sclerosis) كه باعث ناتواني بيمار Disability شده باشد.
‌٢١- مياستني گراو در مراحل پيشرفته به شرط اينكه خطر جدي جاني براي مادر داشته باشد.
‌٢٢- انواعي از بيماري‌هاي موتورنورون Motor neuron مثل ALS كه با حاملگي تشديد يافته و براي مادر خطر جدي جاني داشته باشد.
 
http://asp.irteb.com/article/completeArticle.aspx?id=63

بحق الحسین

اشف صدر الحسین

بظهور الحجه

در این روزهای ماتم و اندوه قدری با خود خلوت کنیم و بیندیشیم به این که پیام عاشورا برای ما چیست .

 
 
 
مصرف گیاه زنجبیل ، باعث بهبود شدت تهوع و دفعات استفراغ های دوران بارداری می شود .

مصرف گیاه زنجبیل ، باعث بهبود شدت تهوع و دفعات استفراغ های دوران بارداری می شود . گیتی ازگلی ، كارشناس ارشد آموزش مامایی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی تهران ، در گفت و گو با خبرنگار شبكه خبرگفت : بررسی برروی 67 زن باردار نشان داده است ، مصرف كپسول های حاوی 250 میلی گرم پودر گیاه زنجبیل 4 بار در روز به مدت 4 روز در كاهش حالت تهوع و استفراغ دوران بارداری تاثیر زیادی دارد . وی گفت : این وضع در زنان باردار در سه ماه اول دوران حاملگی بیشتر بروز می كند و این افراد را با مشكل رو به رو می كند . وی با تاكید بر موثر بودن گیاه زنجبیل در كاهش علایم تهوع در دوران بارداری مصرف این گیاه دارویی را با صلاحدید پزشك معالج پیشنهاد كرد .

http://www.irinn.ir/Default.aspx?TabId=50&nid=19545
 
 
 
 
 

------------------------------------------http://fa.wiktionary.org/wiki/Pregnancy--------------------------------------

نگاه کلی از لحظه‌ای که باروری انجام می‌گیرد یعنی اسپرم مرد با تخمک زن تماس پیدا می‌کند و باهم یکی می‌شوند، موجود تازه‌ای بوجود می‌آید . در هنگام آمیزش جنسی حدود سیصد و پنجاه میلیون اسپرم که در مایع منی مرد وجود دارد در عمق دستگاه تناسلی رفته و رها می‌شود. اسپرم‌ها از مسیر دهانه رحم به طرف رحم و از آنجا به طرف لوله‌های شیپوری پیش تاز در این حرکت بیشتر آنها از بین می‌روند و فقط 2000 تا 3000 عدد آنها پس از داخل شدن در رحم به لوله‌های شیپوری می‌رسند. از طرف دیگر در زن ، از زمان بلوغ تا زمان یائسگی به هر ماه در حدود روز چهاردهم قاعدگی یک تخمک آزاد شده که آماده باروری است از مسیر لوله شیپوری به طرف رحم می‌رود. این عمل را که هر ماه یک بار انجام می‌گیرد و تخمگذاری می‌نامند.

اگر تخمگذاری در همان زمانی انجام گیرد که اسپرم‌ها در دستگاه تناسلی زن‌ها رها شده است و تخمک در لوله شیپوری آماده باشد، اسپرم مرد با تخمک زن تماس پیدا می‌کند، بدین صورت که سر اسپرم به تخمک نفوذ می‌کند و هسته با آن یکی می‌شود و دم اسپرم از سر آن جدا می‌گردد اگر در آن زمان ، تخمک وجود نداشته باشد، اسپرم‌ها ممکن است در حدود 72 ساعت به انتظار ورود تخمک زنده بمانند زمانی که تخمک بارور شد، جدار خارجی آن سخت می‌شود و در نتیجه اسپرم‌های دیگر ، نمی‌توانند در آن نفوذ کنند.

تقسیم بندی دوران بارداری دوران بارداری طبیعی معمولا در حدود 280 روز است که روز اول آخرین قاعدگی حساب می‌شود. دوران 9 ماهه بارداری به سه قسمت تقسیم می‌شود که آنها را سه ماهه اول و دوم و سوم می‌نامند. این تقسیم بندی از این نظر اهمیت دارد که در هر قسمت از این سه دوره حاملگی امکان دارد مادر یا جنین در معرض مخاطرات و بیماریها قرار گیرند و سرانجام هر دوره متفاوت است بنابراین هم پزشک و هم مادر باردار باید از زمان شروع بارداری اطلاع داشته باشند که بتوانند تا آنجایی که امکان دارد از مخاطرات جلوگیری کنند.

رشد جنین در درون رحم در دوران بارداری جنین در طول بارداری از راه تبادل با خون مادر تغذیه می‌کند، بنابراین رشد جنین کاملا تابع مادر است. رژیم غذایی ، سلامتی ، بیماری و میزان استراحتی که مادر دوران بارداری دارد، رشد جنین موثر است. مادر باردار باید تحت نظر مواظبتهای پزشکی قرار گیرد.

جفت جفت ، بندناف و مایع آمنیوتیک ، جنین را در دوران داخل رحمی حفظ می‌کنند و در رشد و نمو آن دخالت دارند جفت یک شبکه عروقی خونی است که به دیواره رحم چسبیده است و بوسیله بندناف به جنین متصل است. این شبکه خونی با شبکه دیواره رحم (بدون اینکه خون مادر و جنین با یکدیگر مخلوط شود) مرتبط است و از این طریق، جنین مواد غذایی لازم برای رشد خود را از ما می‌گیرد و مواد زاید خود را نیز از این راه دفع می‌کند. در حقیقت جفت کار کلیه و کبد و دستگاه گوارش و ریه را برای جنین انجام می‌دهد و همچنین جفت جنین را از ابتلا به بعضی عفونتهایی که مادر اتفاقا بدان مبتلا می‌شود، حفظ می‌کند.

کیسه آمینیوتیک کیسه مایعی است که دور تا دور جنین را احاطه کرده است. هر چه وزن جنین زیادتر می‌شود، حجم مایع نیز افزایش می‌یابد. منشا مایع آمنیوتیک در اواسط دوران بارداری ، ادرار جنین می‌باشد. در اواخر دوران بارداری قسمتی از مایع آمینوتیک بوسیله جنین بلعیده می‌شود مایع آمینیوتیک با درجه حرارت ثابت ، جنین را از ضربات و فشارهایی که ممکن است در دوران داخل رحمی برای او پدید آید، حفظ می‌کند. زیرا در آن غوطه‌ور است.

سه ماه اول دوران بارداری جنین در پایان هفته چهارم بارداری قلب جنین در پایان هفته چهارم ضربان نسبی دارد و خون را به تمام قسمتهای جنین می‌رساند. در این زمان ، چشم ، بینی و گوش خارجی هنوز تشکیل نشده و دیده نمی‌شود. تشکیل دستگاه گوارش آغاز می‌شود و جوانه‌های کوچکی که در آینده دست و پاها را تشکیل می‌دهند در این موقع دیده می‌شوند. در این زمان اندازه جنین 6 تا 10 میلیمتر می‌باشد. یعنی به اندازه یک تخم سیب درختی.

جنین در پایان هفته هشتم وزن جنین در حدود یک گرم و طول قد او در حدود 2.5 سانتیمتر است. اندامها شروع به مشخص شدن کرده‌اند، بازو ، آرنج ، ساعد ، دستها ، ران ، ساق پاها کم و بیش دیده می‌شوند. در این موقع قسمتی که قبلا به شکل دم دیده می‌شد، از بین می‌رود.

جنین در پایان هفته دوازدهم وزن جنین 30 گرم و طول قد او 7.5 تا 9 می‌باشد، اندامها کاملا تشکیل شده است. بازوها ، انگشتان ، دستها و پاها کاملا مشخص شده و تشکیل بافتها آغاز می‌گردد. گوش خارجی دیده می‌شود، چشم تقریبا کامل شده ولی پلکها هنوز بسته است. ضربان قلب جنین را با وسایل مخصوص و دقیق اولتراسوند تشخیص داد.

سه ماهه دوم دوران بارداری سه ماهه اول دوران بارداری زمانی است که انحصار و اندامهای جنین تشکیل می‌شوند، در صورتی که در سه ماه دوم اعضا و اندامهای تشکیل شده نمو کرده و به تدریج تکامل می‌یابند. در پایان شش ماهگی ، طول قد جنین در حدود 27.5 تا 30 سانتیمتر وزن آن در حدود 600 تا 720 گرم می‌رسد. پوست بدن جنین در ماههای پنجم و ششم تقریبا رنگ قرمز دارد و در این زمان است که به تدریج غدد چربی پوست ، ترشح چربی کرده و با سلولهای مرده پوست تشکیل ماده سفید رنگی (پنیری شکل) را می‌دهد که پوست جنین را می‌پوشاند و عمل حفاظت پوست را خواهد داشت در این موقع پلکها از هم جدا شده و مژه‌های جنین نیز تشکیل گردیده است.

در ششمین ماه دوران بارداری ، رحم مادر بقدری بزرگ می‌شود که انتهای فوقانی آن را در بالای ناف او می‌توان لمس کرد در این زمان مادر حرکات جنین خود را حس می‌کند. ولی حرکاتی را که قبل از این زمان حس می‌کرده است بیشتر مربوط به حرکات دستگاه گوارش خود او بوده و مربوط به حرکات جنین نبوده است. اغلب از اواخر پنجمین ماه بارداری است که مادر ممکن است وزن اضافه نماید و حتی در هر هفته در حدود 500 گرم بر وزنش اضافه شود. در این زمان است که او باید مواظب باشد که بیش از معمول اضافه نگردد.

سه ماهه آخر دوران بارداری در خلال سه ماهه آخر دوران بارداری وزن مادر نباید بیش از معمول زیاد شود. اضافه وزن مادر در تمام دوران حاملگی نباید از 11 کیلوگرم زیادتر گردد که 3.5 کیلو گرم آن خود جنین است. در این دوران است که انقباضهای رحم زیادتر خواهد شد و این انقباضات معمولا بدون درد است و سبب می‌شود که رحم گشاد شود. تا جنین در حال رشد را در خود جا می‌دهد. در حدود 10 تا 14 روز قبل از زایمان سر جنین به داخل لکن نزول پیدا می‌کند و این تغییر وضع سبب راحتی مادر می‌گردد زیرا دیگر رحم به پرده دیافراگم و ریه مادر فشار نخواهد آورد.

در این زمان گه‌گاه دردهایی شبیه درد زایمان ولی نه چندان شدید احساس می‌کند. در سه ماه آخر دوران بارداری ، جنین از مادر خود ، از راه جریان خون جفت ، ماده‌ای به نام پادتن دریافت می‌دارد. که نوزاد را برای مدتی در مقابل بعضی از بیماریها مانند سرخک ، سرخچه ، مخملک ، آنفولانزا و حتی بیماریهای ویروسی مثل سرماخوردگی محفوظ و مصون می‌دارد. اگر مادری در ماههای آخر دوران بارداری در مقابل بعضی از بیماریها واکسینه شود، مصونیت نسبی در نوزاد بوجود آمد. پادتن نیز از راه آغوز و حتی از طریق شیر مادر نیز به کودک می‌رسد. و این مصونیت نسبی در کودک وجود دارد تا زمانی که به کودک واکسن زده شود.
ا

      
دسته: ويتامينها و مواد معدني
تهيه کننده: اصفهان دکتر
تاريخ انتشار در سايت: 13 آبان 1384

آهن ( IRON ) نامهاي ديگر :
فروس فومارات، فروس گلوكونات، فروس سولفات، دكستران آهن، كمپلكس پلي ساكاريد آهن
طرز تهيه :
فروس سولفات، فروس فومارات، فروس گلوكونات و كمپلكس پلي ساكاريد آهن را به تنهايي و در تركيب با مولتي‌ويتامين يا ديگر مواد معدني مي‌توان بدون نسخه خريداري كرد.
دكستران فرم تزريقي آهن است كه فقط با نسخه داده مي‌شود.

خاصيت :
آهن نقش مهمي در توليد گلبولهاي قرمز خون دارد ( كه حاوي دو سوم آهن بدن مي‌باشند ) براي هموگلوبين كه عنصر رنگي حامل اكسيژن است بسيار حياتي مي‌باشد.
آهن در ساخت ميوگلوبين دخالت دارد.
ميوگلوبين رنگدانه‌ايي است كه اكسيژن را در ماهيچه‌ها ذخيره مي‌كند تا در هنگام ورزش مورد استفاده قرار گيرد.
نقش آهن در عمل برخي از آنزيمها، جذب اكسيژن توسط سلول و تبديل قند خون به انرژي حائز اهميت است.

غذاها و منابع طبيعي :
جگر بهترين منبع آهن است.
گوشت ( بويژه دل جگر )، تخم مرغ، مرغ، آهن، سبزجات تازه، ميوه‌هاي خشك شده، غلات با نان سبوس‌دار، گردو و فندق و حبوبات خشك سرشار از آهن هستند.
آهن موجود در گوشت، تخم‌مرغ، مرغ و ماهي بهتر از آهن سبزيجات جذب مي‌شوند.

نياز روزانه :
نياز روزانه به آهن عبارتند از: mg 7/1 از بدو تولد تا 3 ماهگي، mg 3/4 از 4 الي 6 ماهگي، mg8/7 از 7 ماهگي تا 1 سالگي، mg9/6 از 1 تا 3 سالگي، mg1/6 از 4 تا 6 سالگي، mg7/8 از 7 تا 10 سالگي، mg3/11 براي مردها از 11 تا 18 سالگي، mg8/14 براي زنان از 11 تا 50 سالگي و mg 7/8 براي مردها از 19 سالگي به بالا و زنان از 51 سالگي به بالا در طول حاملگي و دو الي سه ماه بدنيا زايمان بايد بر مقدار آن افزوده شود.

ضرورت مصرف قرصهاي آهن :
اكثر غذاها بطور متوسط حاوي مقدار كافي آهن هستند.
اما در دوران حاملگي به مقدار بيشتري نياز پيدا مي‌شود.
لذا بايد در دوران بارداري تا 2 الي 3 ماه بعد از زايمان قرصهاي آهن مصرف كرد تا مادر به اندازه كافي از آهن برخوردار شود.
براي اطفال نارس اندكي بعد از زايمان ( آنان كه از شيرمادر تغذيه مي‌كنند ) و براي اطفال بالاي 6 ماه سن ( كه از شيرخشك استفاده مي‌كنند ) قرص آهن تجويز مي‌كنند تا از كمبود آن پيشگيري شود.
قرصهاي آهن براي گياهخواران، زناني كه دچار قاعدگيهاي سنگين و پرخون مي‌شوند و افرادي كه در معرض خونريزيهاي مزمن ناشي از بيماريهاي مختلف ( مثل زخم معده ) هستند مفيد است.

جبران كمبود :
مقدار مصرف براي جبران كمبود بستگي به بيمار، نوع و شدت بيماري دارد.
در بزرگسالان، كم خوني ناشي از كمبود آهن معمولاَ با مصرف 30 الي 100 ميليگرم آهن بمدت 2 تا 3 بار در روز در ماه مي‌گردد.
اين مقدار در كودكان براساس سن و وزن كاهش مي‌يابد.
قرصهاي آهن روزانه تا 30 الي 60 ميليگرم در سرتاسر دوران بارداري تجويز مي‌گردد.

علايم مسموميت :
مسموميت آهن بسيار خطرناك است.
درد شكم، تهوع و استفراغ بهمراه با تب، نفخ شكم، كم شدن آب بدن و كاهش خطرناك فشار خون از پيامدهاي آن هستند.
در صورت اين اتفاق بايد متوسل به فوريتهاي پزشكي شد.
مصرف زياد بويژه اگر همراه با مقدار فراواني ويتامين ث باشد، ممكن است منجر به تجمع آهن در اندامها شود و نارسايي احتقاني قلبي، سيروز كبدي و ديابت شيرين بوجود آورد. 

 http://www.esfahandoctor.com/drug.aspx?i=114

    سه ماهه اول

     در اين دوره رعايت يک برنامه غذايی مناسب و متعادل برای ترميم و تکامل بافت های مادر      که عهده دار تغذيه و رشد جنين است بسيار مهم می باشد.

     هفته 4 تا 8
 

  من اينجا هستم، به من نگاه کنيد. اسم من رويان است. گرچه هنوز به اندازه سر سنجاق هم نيستم    ولی همه توانايی هايم را از جفت می گيرم و برای اينکه تکامل پيدا کنم به شدت تلاش می کنم. تازه کار من شروع شده است و به کمک مواد مغذی که از طريق جفت دريافت می کنم بايد چشم ها،
اووه!.....چقدر کار دارم.

     هفته 8 تا 12
  

 
  حالا نام من((جنين)) است. وزنم 15 گرم و قدم 6 سانتی متر است. دست ها و انگشتانم دارند           شکل می گيرند و اندام های داخلی ام مثل کبد، کليه ها و ريه ها يم مشخص شده اند و قلبم به طپش   درآمده است.

    هفته 12 تا 16
  

      مادر، کلسيم، کلسيم را به من برسان، خواهش می کنم بيشتر شيريا ماست بخور چون دندانهايم     دارند شکل می گيرند. من خيلی رشد کرده ام حالا 17 سانتيمتر طول دارم و وزنم 28 گرم شده     است ولی هنوز خيلی کوچکم آنقدر که فقط در کف دست شما جای می گيرم.

 سر، بازوها و پنجه هايم دارند شکل می گيرند و خيلی آرام می توانم حرکت کنم.

--------------------------------------------------------------------------------

         سه ماهه دوم

    هفته 16 تا 20
 

  حالا وزنم 105 گرم شده و 25 سانتيمتر طول دارم. بزودی حرکات و جنبش های مرا حس        خواهی کرد. عظلات قلبم به خوبی دستگاه گوارشم در حال تکامل است.کليه هايم در جای خود قرار گرفته اند و چند چين روی پوستم ظاهر شده است.

     هفته 20 تا 24
 

  پاهايم بلندتر شده است کم کم حرکات مرا حس خواهی کرد. آخر من ورزش کردن را دوست دارم.    وزنم به 640 گرم رسيده و قدم 25 سانتيمتر است. دست هايم تکيه گاه منند. استخوان ها و دندان    هايم را ساخته ام.

   مغزم هنوز در حال تکامل است. من به شير بيشتری نياز دارم.

       هفته 24 تا 28

 جنین ۶ ماهه
 
 

     نگاه کن مادر، من در يک مرحله بحرانی از تکامل مغزم هستم، هر چيز را که بخوری منهم        دريافت می کنم هنوز هم دارم رشد می کنم وزنم 910 گرم شده.

--------------------------------------------------------------------------------

     سه ماهه سوم

اندازه جنين دوبرابر شده، مواد غذايی با کيفيت خوب و به مقدار کافی همان قدر که در وزن گرفتن او موثر هستند برای تکامل فيزيکی و مغز او نيز ضروری اند. به علاوه، يک رژيم متعادل، ذخيره های بدن مادر را نيز حفظ می کند. در اين زمان جنين، آهن مورد نياز برای مصرف ماه های بعد از تولدش را در کبد ذخيره می کند.

 جنین ۷ ماهه

     هفته 28 تا 32
  

   
 دارم چربی ذخيره می کنم تا مرا بعد از تولد در برابر سرما محافظت کند. الان 5/1               کيلوگرم وزن دارم. چشم ها و ريه هايم تکامل يافته اند و ناخن های انگشتانم دارند خودشان را نشان ميدهند.

                                             من حالا می توانم به طرف پايين بچرخم.

        هفته 32 تا 36

  وزنم به سرعت دارد زياد می شود حالا 3/2 کيلوگرم وزن دارم. مواد غذايی انرژی زا مثل نان،    برنج و روغن که می خوری من بهتر وزن می گيرم.

 ميوه ها هم سرشار از ويتامين هستند و وقتی می خوری من بهتر رشد می کنم و مقاوم تر می        شوم. استخوان انگشت ها و پنجه هايم محکم تر شده اند در حالی که دندان هايم هنوزبه تکامل خود ادامه می دهند. هنوز هم احتياج دارم که روزی 4 ليوان شير بخوری ضمنا مشغول ذخيره کردن  آهن در کبدم هستم.

 اين کار مرا از کم خونی نجات می دهد.

 اين کار مرا با خوردن گوشت و يا جانشين های آن، قرص آهن، سبزی های سبز و نان سبوس دار   تامين کن. من حالا مزه ها را هم تشخيص می دهم.

                                     رفلکس هم دارم و رفتارهايم نيز مشخص شده است.

       هفته 36 تا 40

   
روز بزرگی در پيش است. بنابر اين بايد غذای بيشتری به من برسد. همه اعضاء بدنم، ريه ها، اعضاء جنسی و به خصوص مغزم تقريبا کامل شده اند.

دارم خودم را زيبا می کنم. چين ها و قرمزی پوستم کمتر شده اند. هنوز هم دارم وزن می گيرم تا به کلی چين های پوستم را از بين ببرم بنابراين غذاهای انرژی زا، آهن دار و ميوه، يادت نرود. وزن من موقع تولد حدود 7/2 تا 5/3 کيلوگرم خواهد بود.

مادر جان، مراقب باش، من به زودی خواهم آمد.

http://www.professorsoltanzadeh.com/janin1.htm#t1

--------------------------------------------------------------------------------
 
 
مقدمه

بارداری دوره ای از تغييرات هورمونی و متابوليکی وسيع و شديد است که چون موقتی است- بدن قادر به تحمل آن می باشد. در طی اين دوره تغييرات متعددی در پوست - ناخن و موها بروز می کند. ضايعات و تغييرات پوستی در طول بارداری فوق العاده شايع هستند. به علت شرايط خاص روحی و روانی زنان باردار- اين تغييرات می توانند سبب بروز نگرانی هايی شوند که مربوط به زيبايی ظاهری- امکان عود در بارداری های بعدی- اثرات اين تغييرات روی جنين و يا مجموعه ای از آنها باشد. تمام تغييرات پوستی در دوران بارداری از اهميت يکسانی برخوردار نيستند. برخی از ضايعات شايع می باشند و تقريباْ در تمام زنان باردار مشاهده ميشود و يا برخی ضايعات که اختصاص به دوران بارداری دارد و بعد از زايمان از بين ميروند. حاملگی می تواند بعضی بيماريهای پوستی که فرد قبلاْ به آن مبتلا بوده را تشديد يا تخفيف دهد. حال به تک تک اين تغييرات اشاره ای می کنيم.

تيره شدن پوست (هیپرپيگمانتاسيون)

بدليل تغييرات هورمونی و افزايش توليد ملانين از سلول های ملانين ساز درجات مختلفی از تيره شدن منتشر پوست در اکثر زنان باردار در فاصله هفته های اول تا نيمه بارداری مشاهده می شود. اين تغييرات در زنان با پوست تيره تر مشهود تر است. مناطقی از بدن که بطور طبيعی تيره تر هستند بيشتر دچار اين فرآيند ميشوند و تيرگی در اين نواحی بيشتر ديده ميشود بخصوص نوک سينه ها و هاله حاشيه آن- نواحی تناسلی و خط ميانی ديواره شکم که به آن خط سياه گفته می شود. همچنين گاهی اين تغيیرات در زير بغل و کشاله ران ها نيز ديده ميشود. اين تغييرات بعد از دوران بارداری از بين می روند ولی ممکن است درجاتی از آن باقی بماند. همچنين خالهای تيره ممکن است کمی بزرگتر و تيره تر شوند و خالهايی که قبلاْ مورد توجه نبودند مشخص گردند. بايد توجه داشت که اين تغييرات در خالها بطور يکسان است و اگر تغيير خاصی در يک خال بوجود آيد مثل بزرگ شدن - تيرگی شديد- و يا وجود علائمی مثل خارش - سوزش و يا خونريزی بايد توسط يک متخصص پوست بررسی گردد. ماسک حاملگی يا ملاسما در بيشتر از هفتاد درصد زنان باردار بخصوص در سبزه رنگ ها در نيمه دوم زمان حاملگی بوجود می آيد.اين ماسک يا تيرگی در نواحی مختلف صورت ظاهر ميشود و بيشتر در لب بالا- گونه ها- چانه - پيشانی و روی بينی ديده ميشود که بدنبال تماس با آفتاب شدت می يابد. تيرگی معمولاْ به رنگ قهوه ای و بصورت قرينه می باشد. اين تغييرات در زنان غير باردار بدنبال استفاده از داروهای جلوگيری از حاملگی و يا گاهی بدون مصرف اين داروها و حتی در مردان نيز ممکن است ديده شود. ماسک حاملگی بعد از زايمان از بين می رود و يا ممکن است با درجاتی از تيرگی باقی بماند.

مو
بيشتر زنان در زمان بارداری به درجاتی از پر موئی دچار ميشوند که در صورت واضح تر از نواحی ديگر است. اين پرموئی در نتيجه اثرات هورمونی دوران بارداری است و در فواصلی بعد از زايمان از بين ميروند. در سر هم موها پر پشت تر ميشوند و ريزش طبيعی مو هم کم ميشود. بعد از زايمان بدليل برگشت وضعيت هورمونی به قبل از بارداری ؛ نسبت موهای در حال رشد نيز به حالت طبيعی بر ميگردد و سه تا پنج ماه بعد از زايمان يک ريزش نسبتاْ زياد مو را خواهيم داشت که علاوه بر اثرات افت هورمونهای دوران بارداری؛ اثرات تغذيه ای و کاهش املاح خونی بخصوص آهن و همچنين مسائل روحی و روانی بعد از زايمان نيز در اين ريزش سهيم هستند. شير دادن جدا از مسائل تغذيه ای هيچ نقشی در ريزش مو ندارد و اگر مادری بطور صحيح تغذيه شود و کالری و ويتامين و آهن کافی به بدنش برسد با شير دادن هيچ نوع اثری در بدن وی بوجود نمی آيد. اين ريزش بعد از زايمان با برگرداندن کمبود مواد خونی و تغذيه کافی معمولاْ بعد از چندين ماه بر طرف گرديده و تراکم موها به حد قبل از بارداری ميرسد. در موارد نادری کمبود موهای ريزش کرده به حد قبل از بارداری نمی رسد که نياز به بررسی بيشتر دارد. در صورتی که تا يک سال بعد از زايمان کمبود مو در سر و يا وجود موهای ضخيم در صورت و نواحی ديگر بدن که در دوره بارداری بوجود آمده از بين نرود بايد بيمار از نظر هورمون آندروژن و وجود کيست و علل ديگر بررسی گردد.

ناخن ها
خانم های باردار معمولاْ از شکنندگی ناخن و ايجاد شيارهای عرضی در ناخن شکايت می کنند. و در مواردی ممکن است ناخن از بستر جدا شود. اين تغييرات ناخن نيز به تغييرات هورمونی نسبت داده ميشود. ولی بايد علل ديگر اين تغييرات در ناخن بررسی گردد. وجود خطوط تيره رنگ طولی در ناخن گرچه در دوران حاملگی ممکن است بوجود آيد ولی رد کردن ديگر علل اين خطوط تيره بايد انجام گيرد.

غدد عرق
ترشحات غدد عرق در دوران بارداری در تمام سطح پوست بجز کف دست و پا افزايش دارد و بدليل تغييرات هورمونی اين دوره می باشد و به اين دليل زنان باردار بيشتر دچار عرق سوز ميشوند.

غدد آپوکرين
اين غدد بيشتر در نواحی زير بغل و ناحيه تناسلی وجود دارند و مسئول بو بدن می باشند. در دوران بارداری ترشح اين غدد کم ميشود.

غدد چربی
در دوران حاملگی ترشح غدد چربی افزايش می يابد و بعد از زايمان به حد قبل از بارداری ميرسد. اگر در اين زمان اين چربی های اضافی از سطح پوست شسته نشوند می تواند باعث بوجود آمدن جوش صورت گردند.

عروق پوست
تغييرات متعددی در ساختمان و عملکرد عروق پوست در طی بارداری ممکن است رخ دهد. از آنجا که اين تغييرات منحصر به اين دوره نيستند؛ در صورت بروز اين تغييرات بايد با يک متخصص پوست مشاوره گردد. اين تغييرات شامل:

آنژيوم عنکبوتی: به شکل يک برجستگی يا هم سطحی قرمز رنگ به اندازه سر سنجاق که دارای يک قسمت مرکزی و در اطراف آن يکسری عروق قرمز ريز بطور شعاعی ديده ميشود. بيشتر اين ضايعات در نيمه فوقانی بدن ديده ميشود و معمولاْ در ماه های دوم تا پنجم بروز می کند و بعد از زايمان نيز از بين ميروند. اين ضايعه عروقی در افراد ديگر نيز می تواند ديده شود ولی در دوران بارداری شيوع آن نسبتاْ زياد است.

قرمزی کف دست: در زنان با پوست روشن بيشتر ديده ميشود که بعلت تغييرات هورمونی و افزايش خونرسانی به سطح پوست می باشد ولی در بيماريهای ديگر نيز اين پديده بوجود می آيد. زنان باردار با قرمزی کف دست اگر دارای علائم ديگر نيز باشند بايد برای رد علل ديگر مورد بررسی قرار گيرند.

واريس : وريدهای متسع (واريس) در پاها و هموروئيد (بواسير) از عوارض شايع حاملگی است و بعلت فشار جنين روی وريدهای بزرگ داخل شکمی و همچنين اثرات هورمونی زمان بارداری است. در صورتی که تورم و اتساع وريدی مشهود باشد با پزشک خود مشورت نمائيد چون می تواند نتيجه مسموميت حاملگی يا ديگر علل آن مثل ناراحتی قلبی باشد.

لثه ها
اکثر زنان باردار دچار قرمزی و تورم لثه ها ميشوند بخصوص اگر بهداشت دهان و دندان بخوبی انجام نگيرد باعث دردناک شدن و زخمی شدن گردد. اين تغييرات بعد از زايمان از بين می رود.

خطوط کشش يا استريا
پيدايش اين خطوط در دوره بارداری يک يافته شايع می باشد. اين خطوط در اکثر زنان باردار در ماه های ششم و هفتم حاملگی ابتدا در ديواره شکم ظاهر شده و بعداْ به ميزان کمتری بر روی سينه ها نيز نمايان ميشود. در نواحی ديگر از جمله ران ها و بازوها با در صد کمتری اين خطوط ديده می شود. علت بوجود آمدن اين خطوط پوستی را به تغييرات زمان بارداری و افزايش جثه جنين و فشار آن روی پوست و کش آمدن پوست و در نتيجه پاره شدن بافت الاستين که مسئول کشش و نگهدارنده پوست است، نسبت می دهند. رنگ اين خطوط در ابتدا قرمز تا صورتی و يا ارغوانی است و گاهی همراه با خارش می باشد. بعد از زايمان اين خطوط تا حدی جمع ميشوند ولی بطور کامل از بين نمی روند و معمولاْ به رنگ پوست در می آيند و کمی فرو رفته و چروکيده ديده ميشوند. استريا معمولاْ يک مشکل ظاهری است.
ولی در مواردی که اين خطوط وسيع باشند امکان زخمی شدن و عفونی شدن وجود دارد که بايد مراقبت های خاصی انجام گيرد. استريا در موارد غير بارداری نيز ديده ميشود از جمله در پسر ها و دختران در سنين بلوغ که در ارتباط با افزايش سريعتر حجم بدن نسبت به رشد سطحی پوست است و در نواحی باسن، ران ها، کمر و سينه بوجود می آيد.

آويزه های پوستی (تگ پوستی)
در اواخر حاملگی بصورت گوشت آويزان در نواحی گردن، صورت، سينه و زير پستان برنگ صورتی يا هم رنگ پوست پديدار می شود و شبيه زگيل می باشد. اندازه آنها می تواند کوچک به قطر سر سوزن تا اندازه يک نخود باشد و معمولاْ بعد از زايمان از بين می روند. بايد آنها را از زگيل تشخيص داد چون اگر زگيل باشد بايد بيشتر مورد توجه و درمان قرار گيرد.

بيماريهای شايع خاص دوران بارداری
يک خانم حامله علاوه بر بيماريهايی که يک فرد غير حامله می گيرد به برخی بيماريهای خاص دوران بارداری نيز مبتلا می گردد.

خارش حاملگی: حدود يک پنجم زنان باردار به درجاتی از خارش مبتلا ميگردند. در اکثر موارد اين خارش در زمينه يک بيماری پوستی شايع مثل کهير، اکزما، حساسيت داروئی و يا ابتلا به بيماريهای قارچی يا انگلی مثل گال بوجود می آيد ولی در اندکی از اين خانمها خارش شديدی وجود دارد که با هيچ ضايعه پوستی مشخصی همراه نيست که به آن خارش حاملگی می گويند. در اين حالت خارش در سه ماهه سوم حاملگی بوجود می آيد و اغلب محدود به شکم است ولی گاهی منتشر ميگردد و به دست و پا هم ميرسد. علت خارش حاملگی اختلال در ترشح صفرا از کبد می باشد. اين خارش بعد از زايمان از بين ميرود ولی در حاملگی های بعدی و يا با مصرف قرص ضد بارداری عود می کند. خارش حاملگی تاثيری بر روی سلامت مادر (بجز خارش) و جنين ندارد.

بثورات کهيری حاملگی: در اندکی از زنان باردار بروز می کند و بصورت ضايعات کهيری است. معمولاْ اين حالت در ماه آخر حاملگی ديده ميشود ولی ميتواند زودتر نيز ظاهر شود. اين بيماری در حاملگی های اول ديده ميشود و بندرت در حاملگی های بعدی با شدت کمتری عود دارد. علت آن دقيقاْ مشخص نشده ولی افزايش سن مادر و جنين را به آن نسبت ميدهند. اين بيماری بصورت ايجاد ضايعات کهيری شديداْ خارش دار بيشتر در روی شکم نواحی خطوط پوستی (استريا) و در موارد نادری روی سينه، بازوها و ران ها ظاهر ميشود. اين ضايعات بعد از زايمان از بين ميروند ولی بلافاصله بعد از زايمان ممکن است شدت آن افزايش يابد. اين بيماری تاثيری بر روند حاملگی و سلامت جنين ندارد و معمولاْ نوزادان متولد شده بزرگتر از حالت طبيعی هستند. اين بيماری درمان و مراقبت خاصی دارد که بايد مورد توجه قرار گيرد.

 http://www.shirazderm.com/h24.htm
 

تاريخچه سونوگرافي :
در سونوگرافي با تصوير سه بعدي انواع مالفورماسيونها دقيق مشخص مي‎شود به خصوص در مالفورماسيونهاي صورت .
براي ساخته شدن تصوير در زمان طولاني هنوز دستگاهها كامل نشده‎اند در واقع دستگاههاي سه بعدي تجارتي نشده‎اند و هنوز اكثر دستگاههاي سونوگرافي دو بعدي هستند و به عبارتي Digimucioner هستند كه منتها تمايز دستگاهها با توجه توانايي تفكيك است يعني دستگاه سونوگرافي كه قدرت تفكيك بالاتر باشد از لحاظ كارايي بالاتر است و برعكس .

اساس كار سونوگرافي :

دستگاه سونو شامل :
1ـ پروپ يا Sound
2ـ زاويه ( كامپيوتر و …اعداد و ارقام را داريم كه مي‎توان محاسباتي انجام داد و نماگير را در نقاط مختلف Fix كرد و اندازه گيري كرد ) .
3ـ مانيتور : تصاوير منعكس شده از امواج صوتي را مي‎توان در آن ديد .

انواع پروپ :
1ـ پروپ خطي Liner
2ـ پروپ آندوكاويند يا واژينال
3ـ پروپ Pectorial
امروزه بيشتر پروپ Pectorial_ Liner استفاده مي‎شود كه در تمام طول دوران بارداري استفاده مي‎شود . پروپ واژينال به خصوص براي تشخيص زودتر در اوايل دوران بارداري استفاده مي‎شود مثلاً :
A ـ در خونريزيهاي اوايل دوران بارداري (مثلاً كساني كه سابقه ab وEP يا ab ناقص دارند) ولي ساك حاملگي به نحوي است كه نمي‎توان از پروپ ابدومينال نگاه كرد از پروپ واژينال استفاده مي‎شود كه يك هفته جلوتر اگر ساك حاملگي وجود داشته باشد آن را ببينيم .
B ـ در ضمن پروپهاي واژينال در اواخر دوران بارداري نيز استفاده مي‎شود :
مثلاً ديدن اسكار سزارين كه در چه وضعيتي است ، آيا خوب ترميم شده است يا نه و … و بخواهيم كاملاً اسكار سزارين را از نزديك ببينيم به كار مي‎رود .
C ـ پروپ واژينال در مواقعي كه بخواهيم تشخيص زودرس مالفورماسيونها را بدهيم به كار مي‎رود به طور مثال : در آنانسفاليها
در مورد آنانسفاليها حتماً جهت تأييد آنانسفالي بايد 3ـ2 سونوگرافيست ماهر نظر بدهند تا مورد قبول باشد كه اگر اقدامات سقط درماني مد نظر باشد هرچه زودتر انجام شود .

اصول تكنيك دستگاه اولترا سونوگرافي :
بر اساس امواج ماوراي صوتي است كه شنيدني نيست چون فركانس بالا دارد پس تأكيد مي‎شود كه پروپ روي گوش جنين گذاشته نشود كه ممكن است روي گوش جنين آسيب برساند .

تعداد درخواست روتين سونوگرافي در طول دوران بارداري :
2 بار كافيست ولي اگر مادر LMP را نمي دانست يك سونو ديگر در سه ماهه اول دوران بارداري داده مي‎شود . بيشتر از اين موارد ممكن است عوارضي در نهايت روي جنين داشته باشد . اساس كار سونوگرافي بر اساس انعكاس و انكسار است و يا به عبارتي : Reflextion رفراكشن است : اگر يك سري امواج از محيطي وارد محيط ديگر شود در محل تلاقي دو سوم محيط به علت مقاومت صوتي متفاوت در اين مرز يكسري منعكس و بيشتر منكسر مي شود .
امواج منعكس بر حسب يك سري فعل و انفعالات كه انجام مي‎دهد برمي‎گردند روي اكران و تصويري كه ما روي اكران مي‎بينيم در حقيقت بر پايه انعكاس امواج است به خاطر همين ما تأكيد روي پر بودن مثانه در اوايل دوران بارداري داريم .
در ضمن ما يكسري از ژل استفاده مي‎كنيم چون يكسري حباب هوا مابين اين دو محيط بوجود مي‎آيد پس مقاومت هوا نمي‎گذارد امواج منعكس شود در نتيجه ژل زده مي‎شود تا انعكاس كامل باشد و تصاوير را ببينيم . امواج داراي فركانسهايي است . فركانسهائي كه در امواج اولترا سونوگرافي استفاده مي‎شود بين 20ـ1 مگاهرتز است در نتيجه گوش ما اين امواج را نمي‎ شنود . در سونوگرافي معمولاً 7ـ5/3 مگاهرتز استفاده مي‎شود و در داپلر تا 11 مگاهرتز استفاده مي‎شود . بخصوص در شريان مغزي داپلر نمي‎گذاريم چون فركانس بالا ممكن است مغز را آسيب برساند .

سيستمهاي به كار رفته در سونو :
1ـ سيستم : تصاوير اندامهاي جنين را مشخص مي‎كند كه براي اندازه‎گيري‎ها مثلاً باي پريتال و … به كار مي‎رود .
2ـ سيستم : مثلاً قلب جنين را فركانسش را اندازه مي‎گيريم حتي ريتم و ريت كار كرده‎اند .

Dopler :
از هفته 18 بارداري استفاده مي‎شود . موارد استفاده داپلر :
1ـ IUGR
2ـ اگر مادر ديابتي باشد .
3ـ اگر در مادر احتمال اكلامپسي يا توكسمي حاملگي باشد .

اساس داپلر:
وقتي سونو مي‎كنيم مشخصه بافت بررسي نمي‎شود بلكه آن ساختمان تشريحي يا نوع فعاليت بافت در سونو مشخص مي‎شود . امواج منعكسه از داپلر با توجه به سرعتش كه جسم دارد تغيير فركانس داده و ما متوجه مي‎شويم كه مثلاً جريان خون در شريان نافي طبيعي است يا نه .

توجه : داپلر به طور روتين داده نمي‎شود .
در داپلر رنگي : با تغيير رنگي كه متناسب با شدت جريان خون در رگ است كه اگر مثلاً نارسايي در قلب ، شنت عروق باشد را به ما نشان مي‎دهد .

موارد ايمني در داپلر :
بيشتر مواقع براي Screening از امواج Continous vave استفاده مي‎شود و فقط در مواقع لازم از امواج Cardi vave استفاده مي‎شود . براي كم كردن اثرات داپلر روي جنين بايد :
1ـ دستگاه حساسيت كافي داشته باشد .
2ـ سونوگرافيست اطلاعات كافي از دستگاه داشته باشد كه با حداقل نيروي لازم ازدستگاه استفاده كند .
3ـ زمان داپلر كافي باشد (چون طولاني شدن زمان داپلر روي DNA اختلال ايجاد مي‎كند) .
توجه : 1ـ اگر IUGR در سونو اول با دانستن دقيق LMP مشخص شد سونو دوم جهت كنترل ، 2 هفته بعد تكرار مي‎شود و اگر همان نتيجه بود در آن صورت داپلر توصيه مي‎شود .
2ـ در هفته 5/5 از LMP سونو با پروپ واژينال به ما كمك مي‎كند كه 1 هفته جلوتر ساك حاملگي ديده شود يا نشود و معمولاً سونوي واژينال در موارد غير طبيعي حاملگي مثلاً : E.P سقطهاي ناقص و … به كار مي‎رود .
3ـ تستهاي ايمونولوژي در قبل 12 هفته دقيقتر از سونوگرافي است .
4ـ با علائم كلينيكي : تهوع بيشتر از حد مادر ، رحم بزرگ مادر و … شك به مول شد در هفته پنجم در سونوي واژينال مول به صورت خوشه انگور ديده مي‎شود .

موارد استفاده از سونو در حاملگي :
A ـ مطالعه سن جنين : بررسي و تعيين سن جنين بعد 4ـ3 هفته معني ندارد . براي تعيين سن جنين با سونو بايد قبل از هفته 24 باشد و از آن به بعد ارزشي ندارد چون نسبت رحم و جنين اندازه مناسب نمي‎دهد . محاسبه آن بر اساس : اندازه‎گيري باي‎پرينال ، طول فمور FL ، ترانسورس ابدومينال ، مخچه ، كف پا ، دور بازو ، محيط دور شكم مشخص مي‎شود . تا هفته 24ـ25 حاملگي اندازه سربلوم عين اندازه واقعي سن جنين است مثلاً اگر سربلوم mm17 باشد يعني سن حاملگي 17 هفته است .

توجه : براي تعيين سن جنين حتماً بايد چند فاكتور كنار هم باشد تا ارزيابي دقيق سن جنين شود .

B ـ مطالعه بيولوژيك و مورفولوژيك :
يك سري اندازه‎ها است كه كمك مي‎كند براي :
1ـ سن جنين
2ـ آيا بچه حالت طبيعي دارد يا نه ؟
مثلاً اگر فموري را در سن 31 هفته ببينيم كه مثلاً cm3 است و كوچك مي‎باشد مي‎آئيم بررسي جدي تر مي‎كنيم مي‎آئيم اندازه قفسه سينه ، دور شكم و … را مي بينيم در نتيجه مطالعه بيولوژيك منجر به مطالعه مرفولوژيكي مي‎شود . اين بررسيها از طريق اندازه‎ها و جداول مربوطه انجام و مقايسه مي‎شود . مثلاً اگر باي‎پرينال ديامتر از سن حاملگي بزرگتر باشد مي‎توان تشخيص ماكروسفالي و … داد .
توجه : مطالعه بيومتريك منجر به مطالعه مرفولوژيكي مي‎شود .
اندازه كف پا بايد تقريباً به اندازه فمورباشد و الا منجر به تشخيص بعضي بيماريها مي‎شود .
اندازه‎گيري استخوان بيني :
در بعضي از تريزوميهاي صورت كه استخوان بيني تغيير فرم مي‎دهد مثلاً در تريزومي 21 كه اندازه استخوان بيني كوچكتر مي‎شود و در arnold shialie تغيير شكل بيني حالت قوسي دارد و اندازه‎اش فرق مي‎كند . اگر ما ناهنجاري را تشخيص دهيم مي‎آئيم اندازه‎گيري بيولوژيك مجدداً كاملتر انجام مي‎دهيم .

از نظر مرفولوژي :
بررسي قلب جنين ، فرم سر، فرم ابدومن ، مثلاً در آبدومن معده وجود دارد يا ورودي رگ نافي وجود دارد يا نه كه در اندازه‎گيري‎ها مهم است . آيا مثانه وجود دارد يا نه كه در صورت نبودن مي‎تواند آژنزيها و ناهنجاريهاي كليه و مجاري ادرار را مي‎دهد . البته وقتي مغز جنين را ديديم قلب را با 4 كاويته (دو دهليز و دو بطن) بايد ببينيم .
c ـ بررسي و ارزيابي فتال Well Being Fetal :
كه 4 فاكتور مؤثر است :
1ـ حركات تنفسي (كه فقط ديافراگم بالا و پائين مي‎آيد و الا تنفس واقعي نداريم)
2ـ حركات تونوسيته جنين (F.m فتال موومنت)
3ـ قلب جنين كه ريت آن min/160ـ120 است و در هر حركتي دو پريد يا دوبار بالا و پائين كامل داشته باشد كه در مانيتورينگ هم همينطور است .
D ـ بررسي مقدار مايع آمنيوتيك : مثلاً در آترزي مري دهان بسته و باز نمي‎شود و بلع انجام نمي‎شود .

توجه :
1ـ تمام اين بررسيها بايد در عرض 30 دقيقه باشد .
2ـ ماماها در فرانسه سونوي حاملگي و زنان را انجام مي‎دهند و اعتراف بر اين نكته زياد است كه تشخيصشان در مالفورماسيونها در حاملگي بالاست .
F.M (Fetal Movement) : هر زماني كه جنين حركت كند بايد يك علامتي ثبت شود اگر نشد جنين را تحريك مي‎كنند ببينند كه اين علامت و پريد تشديد مي‎شود يا نه . در F.M بايد 2 پريد تشديد شده در حركت معمولي بايد داشته باشيم .
E ـ وضع قرار گرفتن پلاسنتا و اندازه‎گيري آن :
براي سن حاملگي و زمان فرارسيدن زايمان به كار مي‎رود . در ضمن بررسي پلاسنتا هم مي‎توان انجام داد . چيزي كه مهم است اين كه قبل از 32 هفته كلسيفيكاسيون جفت و گريد 3 نداشته باشيم چون خطرناك است و ممكن است منجر به از بين رفتن جنين شود .
F ـ تشخيص بعضي مالفورماسيونها :
از جمله آنانسفالي ، هيدروسفالي ، آترزي مري ، آژنزي معده ، ديفورميتي صورت ، بعضي مالفورماسيونها يك حالت ژنتيكي و بيماري كروموزومي است وبا يك سري علائم كلينيكي خاص در سونوگرافي مي‎توانيم تشخيص دهيم ولي مستلزم اين است كه يك سري تشخيصهاي invasive پره ناتال انجام دهيم .
مثل : آمنيوسنتز (در هفته 14ـ13 حاملگي) ، كوردوسنتز ، كوريوسنتز ، … كه در سنين مختلف بارداري انجام مي‎شود .

استفاده از سونوگرافي در سه ماهه‎هاي مختلف بارداري :
A ـ سه ماهه اول بارداري كه شامل :
ـ هفته 4 تا 7 بارداري
ـ هفته 7 تا 12 بارداري
ـ هفته 12 تا 15 بارداري

هفته 7ـ4 :
اهميتش در تشخيص مالفورماسيونها يا تشخيص abortion است . دراين هفته‎ها يك ساك حاملگي كه داخلش ان اكوژن است و اكويي در داخلش نداريم ديده مي‎شود . يولك ساك u.s چيزي است كه فتال كورد من را تغذيه مي‎كند و u.s در هفته 12 با ، جفت ادغام مي‎شود .
در هفته 7 بارداري U.S كم‎كم بزرگتر مي‎شود و تقريباً نصف رحم را مي‎گيرد و در اينجا به خاطر اكوژنيستيه داخلش اكوژن ديده مي‎شود كه همان فتال كورد است كه تبديل به جنين آينده مي‎شود .

هفته 12ـ7 بارداري :
در اين هفته‎ها CRL اندازه‎گيري مي‎شود . يولك ساك ، CRL ، ساك آمنيوتيك ، فتال هارت ريت (FHR ) ، فتال كورد ديده مي‎شود . اگر ساك حاملگي دفرمه باشد كه احتمال abortion در مادر وجود دارد كه براي : تشخيص زودتر abortion جنين به كار مي‎رود .
30 + قطر ساك = سن حاملگي

توجه :
1ـ قبل از هفته 7 بهترين تشخيص حاملگي تستهاي ايمونولوژيك است نه سونوگرافي
2ـ اگر ساك حاملگي خالي و همراه خونريزي باشد كه ممكن است احتمال حاملگي داخل رحمي همراه حاملگي خارج رحمي باشد .

هفته 12 تا 15 حاملگي :
آنوماليها زودتر تشخيص داده مي‎شود مثل : آنانسفالي ، هيدروسفالي . در آنانسفالي CRL به سن حاملگي نمي‎خورد و كوچكتر است . در اينجا اندازه‎گيري دقيق B.P ترانسورس ابدومينال و … را داريم .
در تشخيص انواع سقطها : مانند ناكامل ، سقط خود به خودي missab ، اگر خانمي با IUD حاملگي داشته باشد در اينجا نحوه قرارگرفتن IUD مهم است كه اگر نزديك isthm باشد سريع در مي‎آوريم و اگر در ناحيه فوندال باشد تا آخر دوران بارداري در آنجا باقي مي‎ماند ولي ريت عفونت بالاتر مي‎رود .
B ـ سه ماهه دوم بارداري : از هفته 15 تا 28 بارداري است . چون مرفولوژي كامل همه اندامها را داريم بررسي كامل شامل : اندازه گيري دور مايع بچه ، بررسي پلاسنتا و …
توجه : 1ـ مطالعه بيومتريك در سه ماهه دوم بارداري از هفته 15 شروع تا هفته 28 ادامه دارد .
2ـ در اين سه ماهه دوم نيازي به پر بودن مثانه نيست چرا كه پربودن امكان دارد ديواره خلفي رحم به ديواره قدامي فشار بياورد و اشتباهاً Placenta previa گزارش كنيم در اين فاز مثانه بايد نيمه پر باشد .
اندازه‎گيري بيومتريك :
ـ بررسي B.P.D روتين انجام مي‎شود .
ـ بررسي F.O (اكسي پوتو فرونتال) فقط در اليگوسفالي اندازه‎گيري مي‎شود .

خط Falx يا خط نيمكره مغزي كه كره مغز را به دو نيمكره تقسيم مي‎كند حتماً بايد در سونو اين خط ديده شود و يك Land mark مي‎باشد . عمل جذب و دفع مايع نخاع بايد در وانتريكول سوم انجام شود كه كم ديده مي‎شود و اگر واضح ديده شد معلوم مي‎شود كه اختلال در جذب و دفع مايع نخاعي را مطرح مي‎كند و اگر در داخل آن اكوفري هم باشد و وانتريكول جانبي من بزرگ باشد نشان دهنده هيدروسفالي ، مننگوسل و عفونتهاي توكسوپلاسموز را مي‎رساند .
خيلي مهم است كه با Structure سر جنين كاملاً سونولوژيست آشنا و اطلاعات كافي و تجربه كافي داشته باشد . به طور كلي اندازه‎گيري روتين در سر B.P.D مي‎باشد ولي اگر براكي سفال و هيدروسفالي باشد در اينجا اندازه‎گيري F.O در همين كوپ هم انجام مي‎دهيم .
براي بررسي مخچه كوپ را تغيير داده كه شكل يك بادام زميني است مخچه خودش مي‎تواند يك Land mark اندازه‎گيري سن جنين باشد كه فقط تا 24 هفته براي تعيين سن جنين به كار مي‎رود . كمي پائينتر مي‎آئيم و در ناحيه گردن از نظر مننگوسل بررسي مي‎شود كه آيا وجود دارد يا نه بعد ساف تيشو گردن را اندازه‎ مي‎گيريم ( بافت نرم گردن كه در تريزومي 21 كلفت مي‎باشد ) . مرفولوژي فرم سر و شناخت Structure سر مهم است . ممكن است فرم سر خاجي مانند (در بعضي بيماريها مثل سندرم آپر ) ويا دوكي شكل و يا … باشد .
نكته :
درصد اشتباه اندازه‎گيري مخچه براي تعيين G.A كم مي‎باشد ولي كلاً در اندازه‎گيري جنين هميشه 10% اختلاف وجود دارد . چون ما تصوير يا image مي‎بينيم كه ممكن است كاذب باشد . مثلاً يك نقطه اكوژن كاذب و بي‎معنا داشته باشيم مثل موي جنين كه ممكن است تشخيص اشتباهي تومور داده شود .

معده حتماً بايد ديده شود نبودن آن آترزي را مطرح مي‎كند .
sex جنين :
اگر دولبيا ديده شد Female و اگر penis با حلقه اسكلروتوم ديده شد جنسيت جنين Male است . (حتماً پاهاي بچه بايد باز باشد در هنگام سونو) . اگر هنگام سونو پاهاي بچه بسته باشد و بند ناف جلو بيفتد و تشخيص اشتباهي Male داده ميشود بعضي وقتها كه بيضه ديلاته باشد هيدروسل را مي‎رساند و در تخمدانها هم ممكن است كيست تخمدان ديده شود . حتماً بايد جفت دستها و حتماً با 5 انگشت ديده شود . گاه يك يا چند انگشت به هم مي‎چسبند و در تريزومي 21 شصت فرو رفته است و دست بسته و حالت مشت را دارد . فرم اندازه فمور در تشخيص ديسپلازي مهم است و كوچكتر بودن آن نشان دهنده نانيسم است و بعد بايد اندازه كف پا هم گرفته شود . در كليه‎ها حتماً بايد كاليسها و … ديده شود و اگر كيست ديده شود مطرح كننده كليه كيستيك است و اگر كليه ديده نشد مي‎تواند مطرح كننده آژنزي كليه باشد .
در سر B.P.D : دو نقطه وسط بايد يك Structure داشته بأشد . تا لاميد ، خط هليستوري ، فيستوري سيليويه ، يك برش بيضي مانند سر اگر ديده شد در اين صورت تصوير سر درست مي‎باشد . سپس مقدار مايع آمنيوتيك و … بررسي شود كه ممكن است Vernix در داخل مايع به صورت نقطه ديده شود وحتي ممكن است خون ديده شود . وجود نقاط اكوژن قوي و كلفت مي‎تواند مطرح كننده مكونيوم باشد . سپس بررسي محل قرار گرفتن قطر و گريد جفت باشد . گريد جفت مقدار كليسفيكاسيون در جفت را مي‎رساند و كلاً 4 گريد داريم ( 3ـ2ـ1ـ0 ) . هر چه سن جفت بالاتر باشد از حالت هموژني كم شده و كلسيفيكاسيون زياد مي‎شود و حدود هفته 8ـ37 بارداري بايد گريد جفت 3 باشد .
قطر جفت : در ايزوايمو نيزيشن ، ديابتي بودن مادر IUGR و … اندازه آن فرق مي‎كند . اگر گريد جفت 3 باشد قبل از هفته 32 ارزش خيلي بالا دارد و براي بچه بسيار خطرناك است .
اگر سطح جفت يكدست و هموژن باشد گريد جفت 1ـ0 است و هرچه مقدار كلسيفيكاسيون جفت بالا باشد سطح گريد جفت هم بالا مي‎رود .
ـ از هفته 14 آمنوره به بعد مي‎توان دقيق جفت را ديد كه قبل آن بصورت تروفوبلاست است .
ـ محيط ابدومن جهت IUGR مهم است كه محيط دور شكم رشد نكرده و فقط سر رشد كرده است .
ـ در هفته 6ـ35 بارداري جهت رشد جنين سونو داده مي‎شود .
ـ مقدار A_F و بررسي مايع آمنيوتيك ـ محل قرار گرفتن پلاسنتا ، كيست تخمدان ، آترزي دوازدهه و … بقيه ناهنجاريها در سه ماهه سوم بهتر ديده مي‎شود .
مالفورماسيونهاي قابل تشخيص در سونوگرافي :
هر گونه آنومالي كه ماكروسكوپيك باشد مالفورماسيون گفته مي‎شود .
از هر 100 نوزاد 2 تا 3 نفر حاوي مالفورماسيونهاي مختلف است و دلايل آن نيز مختلف است كه ممكن است :
1ـ دليل اگزوژن : تغذيه مادر ، محيط آلوده ، عفونتها و … باشد .
2ـ دلايل آندوژن : 30% علل مالفورماسيون‎ها را در بر مي‎گيرد مثل : موتاسيون ژنتيكي ، آنوماليهاي كروموزومي اينها هم نياز به بررسي جدي‎تر دارد .
50% علل مالفورماسيونها ناشناخته است . در زمان پره ناتال اگر مالفورماسيون تشخيص داده شد بررسي دقيق اجزاء بدن بايد صورت گيرد .

مالفورماسيونها به 3 گروه تقسيم مي‎شود :
1ـ مالفورماسيونهاي ژنيتال
2ـ مالفورماسيونهاي ابدومينال
3ـ مالفورماسيونهاي توراسيك

1ـ مالفورماسيونهاي ابدومينال :
ـ هرني ديافراگماتيك شايع است كه اگر به موقع تشخيص داده شود مي‎توان جهت درمان به جراح نوزادان ارجاع داد كه قابل درمان است . معمولاً فشار هرني باعث مي‎شود كه احشاء ابدومن به داخل قفسه سينه وارد شود . بعضي وقتها ما هرني راست و هرني چپ داريم . اگر قلب را در سمت راست ديديم بايد به فكر هرني ديافراگماتيك باشيم .
ـ آترزي مري : وجود پلي‎هيدر آمينوس ، عدم وجود معده مي‎تواند مطرح كننده آترزي مري باشد . آترزي مري نيز اگر تشخيص داده شود مي‎توان آنها را سريعتر جراحي كرد .
ـ آترزي دوازدهه : كه معمولاً با پلي هيدر آمينوس و ديلاتاسيون گاستريك همراه است .
ـ ايليئوس مكونيال : با ديستانسيون روده‎ها و اسايتيس همراهش است .

2ـ مالفورماسيونهاي ژنيتال :
Aـ هيدروسل بيضه : به صورت نقاط انوكوژن ديده مي‎شود .
Bـ آمفالوسل ، گاسترويتيس يا لاپاراسيتيس :

تشخيص افتراقي :
در آمفالوسل : روده‎ها مثل هرني در بند ناف با پوشش همراه است و هميشه با آنوماليهاي كروموزومي است .

در گاسترويتيس :
روده‎ها بدون پوشش در ناحيه ناف است : در زايمان روده‎ها در گاز استريل گذاشته و سريع در اتاق عمل توسط جراح اطفال روده‎ها به داخل شكم بر مي‎گردانند .
ـ كيست تخمدان : در مادراني كه ترشح هورموني بدنشان بالاست و يا مادراني كه پروژسترون قبل از بارداري زياد استفاده كرده‎اند در آنها ديده مي‎شود كه چندان مسئله مهم نيست فقط ممكن است داخلش خون ديده شود كه امكان تورمش وجود دارد و بررسي دقيقتر در اينها بايد صورت گيرد .
“ كيستهاي انتراتوراسيك ”

3ـ مالفورماسيونهاي توراسيك :
مي‎توان كيستهاي انتراتوراسيك را نام برد كه داخل قفسه سينه كيستهاي ليكيوين يا مايع داخل قفسه سينه ديده مي‎شود كه مي‎تواند ايزوله باشد كه نياز به بررسي در اندامهاي ديگر مي‎شود .
ممكن است در ناحيه Pelvic كيست باشد يا در ناحيه مثانه كيست ديده شود به نام Trunebely syn كه عدم رشد ماهيچه ابدومن است .

در سندرم Trune Bely syn . :
هيدرو نفروز كليه ـ آسيت هم داريم . از هفته 14 آمنوره اين سندرم را مي‎توان ديد . گاه ممكن است مثانه جنين خيلي پر باشد و اگر شك كرديم به مادر مي‎گوئيم برود 2 ساعت بعد برگردد كه در اين مدت اگر مثانه جنين پر بود خالي شده باشد و در سونو دوم با سندرم ترومبلي اشتباه نشود .

كليه :
ممكن است كاليس ديلاته باشد يا پلي‎كيستيك يا آژنزي يك يا هر دو كليه (در اين صورت ديلاتاسيون مجاري ادرار را داريم ) و يا هيدرونفروز داشته باشيم .
پلي‎هيدرآمينوس و اوليگوهيدرآمينوس : تشخيص اينها در اواخر دوران بارداري است . از هفته 7ـ36 بارداري مقدار A-F كم مي‎شود كه نبايد با اوليگوهيدرآمينوس اشتباه شود چون در اوليگوهيدرآمينوس واقعي احتمال مرگ جنين مطرح است .
توجه :
1ـ اگر در معاينه اندامها به راحتي لمس شد و با حركت بچه مادر درد زياد را بيان كرد كه مي‎تواند مطرح كننده اوليگوهيدرآمينوس باشد در نتيجه سونو جهت اطمينان مي‎دهيم .
2ـ تشخيص افتراقي اوليگوهيدرآمينوس : با سوراخ بودن كيسه آب مي‎باشد . علت اوليگوهيدرآمينوس واقعي : عاملش اختلال در جذب و دفع ادرار است هر چه به پايان بارداري نزديك مي‎شويم محتوي اصلي مايع A-F كه ادرار است كم مي‎شود ولي اگر بيش از حد كاسته شود اختلال در جذب و دفع ادرار را مطرح مي‎كند و نهايت مشكلات كليوي و مجاري ادراري مي‎دهد .

در پلي هيدرآمينوس :
مقدار A-F زياد است بچه معلق مي‎باشد و بايد بررسي از دستگاه گوارش و CNS صورت گيرد . در مننگوسل ، اسپاينا بيفيدا ، هيدروسفالي مقدار A-F زياد است .
در هفته 22 حاملگي اگر مادر سونو شد و پلي هيدرآمينوس مطرح شد ارزشي ندارد چون در آن هفته پلي هيدرآمينوس كاذب داريم و جهت اطمينان 2 الي 3 هفته بعد سونو مجدداً تكرار شود .

IUGR :

IUGR سيمتريك : باي پريتال ، فمور و ابدومن رشدش كاهش مي‎يابد و به سن حاملگي نمي‎خورد و علتش بيشتر بيماريهاي كروموزومي است .
IUGR آسيمتريك : در پايان بارداري ، ابدومن كم كم رشدش كم يا متوقف مي‎شود كه علتش وضعيت تغذيه مادر مطرح است .

#######################################################

با آرزوي موفقيت براي شما همكاران عزيز
دفتر جمعيت مامايي ايران

http://www.midwiferypop-ir.org/ktext/di-sono.asp